Dünya LNG Dengeleri-1
Nisan 12, 2017
Keystone XL Boru Hattı: Kanada mı ABD mi Daha Kazançlı?
Nisan 14, 2017

DÜNYA LNG DENGELERİ 2

Oğuzhan AKYENER

 

Mevcut sistemde uzun dönemli LNG anlaşmaları; boru hattı anlaşmalarında olduğu gibi, al ya da öde tarzında, belli bir dönemi kapsayan, belli bir fiyatın formülize edildiği (piyasa fiyatı ya da petrol fiyatları endeksli) kontratlardır. Bu kontratlarda talebi ne olursa olsun, tüketici söz verdiği hacmi satın almak zorundadır. İlgili dönemdeki talebin düşük olması ve depolama imkanı da bulunmaması durumunda, anlaştığı hacmi almasa da, parasını ödemek zorundadır. Ayrıca anlaşma gereği bu fazla kısmı da başka bir pazara satabilme hakkı bulunmamaktadır.

Bu durum haliyle LNG ithalatçılarının ellerini bağlamaktadır. Bu sebeple LNG piyasalarında;

  • ortalama kontrat periyodunun azaltılması,
  • kontrata bağlanan hacimlerin minimum talep seviyelerde tutularak, bu seviyenin üstündeki taleplerin üreticilerden değilde, spot piyasalarda faaliyet gösteren aracılardan sağlanma yoluna gidilmesi,
  • petrol fiyatı endeksli değil de, piyasa fiyatı endeksli anlaşmaların tercih edilmesi,
  • oluşturulan piyasalarda şeffaflığın sağlanması ile piyasalar arası etkileşimden faydalanılması gibi konularda eğilimler başlamıştır.

Shell tarafından hazırlanan 2017 LNG Outlook isimli raporda yer alan aşağıdaki grafik de bu eğilimlerin daha net anlaşılmasını sağlayacaktır.

Grafik1: (Soldaki) Dünya Ortalama LNG Kontrat Periyodu, (Sağdaki) Dünya Ortalama Kontrat Hacimleri (Kaynak: Shell 2017 LNG Outlook)

Tüm bunların yanı sıra, küresel LNG piyasalarını büyük ölçüde ellerinde bulunduracağı düşünülen Batı Bloğu’nun durumu da, en büyük LNG tüketicisi olmasının yanı sıra, en güçlü ekonomi de olacak olan Çin’i rahatsız etmektedir.

Yani Çin hem piyasa fiyatları hem de olası yeni kontratlar ile ABD ve ona bağlı sayılabilecek Kanada gibi üreticiler tarafından köşeye sıkıştırılabilecektir.

Bu durum karşısında etkinliğini ve müdehale kabiliyetini arttırmak için, Çin öncülüğünde LNG İthalatçıları Birliği kurma çalışmaları başlatılmıştır.

Bu kapsamda Mart ayı ortasında, Çin, Japonya ve Güney Kore’li şirketler arasında bir iyi niyet anlaşması imzalanmıştır.

Bu birlikteliğe Tayvan ve Hindistan’ın da en kısa zamanda katılacağı düşünülmektedir.

OPEC benzeri bir yapılanma olması hedeflenen bu birlik, büyük LNG ithalatçılarını bir araya getirerek, piyasa koşullarının (fiyat ve anlaşmaların), (OPEC’in aksine) tüketicilerde olmasını sağlamak için faaliyet gösterecektir.

Aksi halde ilgili büyük tüketicilerin, üretim kısılması durumunda taleplerini karşılamak için rekabete girmesi LNG fiyatlarını çok farklı seviyelere taşıyabilecek ve ilgili ülke ekonomileri için yeni riskler teşkil edilmesi anlamına gelecektir.

Bu birliktelik sayesinde ise hem tüketici lehine fiyatlarda kontrol mekanizması oluşturulabileceği, hem de oluşturulabilecek baskılar sayesinde daha esnek bir kontrat sistemine geçilebileceği düşünülmektedir.

Oluşturulmaya çalışılan bu birliktelik, hem bir LNG ihracatçısı olması hasebiyle, hem de Şanghay İşbirliği Örgütü Enerji Kulübü Dönem Başkanı olması sebebi ile Türkiye’yi de ilgilendirmektedir.

Yani, bu değişimlerin de dikkatle analiz edilerek, içerisinde yer almak lehimize olabilecektir.

Oğuzhan AKYENER
Oğuzhan AKYENER
Oğuzhan Akyener 1983 yılında Gönen’de doğmuştur. Eğitim hayatına Gönen Şehit Rahmi İlkokulunda başlamış ve orta okuldan itibaren, Gönen Anadolu Lisesi’nde devam etmiştir. 2001 yılında buradan mezun olduktan sonra, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ)’nde Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği’nde lisans eğitimine başlamıştır. ODTÜ’de öğrenim gördüğü dönemde çok aktif bir öğrencilik hayatı geçiren Akyener, birçok sosyal projede görev almış, TESPAM’ı bir öğrenci kulübü olarak hayata geçirmiş, eş zamanlı olarak Anadolu Üniversitesi’nde İşletme alanında eğitim almaya başlamış, Gönen Jeotermal Kaynakları ile ilgili projeler hazırlamış ve birçok uluslararası ortamda konuşmacı olarak ülkesini ve kurucusu olduğu öğrenci kulüplerini temsil etmiştir. 2006 yılında ODTÜ Petrol ve Doğalgaz Mühendisliğinden, 2008 yılında ise Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesinden mezun olmuştur. Aynı zamanda ODTÜ mezuniyeti sonrasında, Gönen Belediyesi’ne “Jeotermal Rezervuar Yönetimi” ve yüzey tesisleri alanında bir yıl boyunca danışmanlık hizmeti vermiştir. Bu süreçte de eş zamanlı olarak bir dış ticaret firmasında iş hayatına başlamıştır. 2006 yılı sonunda TPAO Yurtdışı Projeler Dairesi’nde Rezervuar Mühendisi olarak göreve başlayan Akyener, kurumun Azerbaycan, Libya, İran, Cezayir, Irak, Tunus, Kazakistan, Brezilya, Ukrayna, Suriye, Özbekistan, Türkmenistan, İngiltere, Rusya gibi birçok projesinde aktif görev almıştır. Ayrıca 2007 yılında ODTÜ Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bölümünde, uzaktan algılama ve CBS tabanlı sistemler alanında akademik çalışmalar yapmıştır. 2007 – 2009 yılları arasında TPAO’nun Libya Ofisinde teknik ihalelerin değerlendirilmesi kapsamında dönüşümlü olarak görev almıştır. 2010 – 2011 yılları arasında Ağrı Doğubayazıt İlçesinde (kısa dönem olarak) askerlik görevini tamamlamıştır. Askerlik sürecinde de, “Bölük İçi Kalite Çemberi” gibi bazı yeni uygulamaların hayata geçmesine vesile olmuştur. 2011 – 2014 yılları arasında TPAO’nun Azerbaycan ofisine, ilgili bütün projelerden sorumlu Teknik Müdür olarak atanmış ve TPAO’yu ilgili uluslararası ortamlarda temsil etmiştir. 2014 – 2018 yılları arasında, TPAO’nun Merkez Ofisinde Yurtdışı Projeler ve İş Geliştirme alanında danışmanlık görevini sürdürmüştür. Ayrıca Azerbaycan’dan Türkiye’ye dönüş yaptıktan sonra, 2015 yılında, bir öğrenci kulübü olarak başlattığı TESPAM’ı bir düşünce kuruluşu olarak yeniden aktive etmiş ve TESPAM bünyesinde birçok uluslararası çalışma ve projeye imza atmıştır. 50’den fazla makalesi, yüzlerce köşe yazısı, onlarca röportajı farklı ortamlarda yayınlanmış ve ulusal, uluslararası arenada beğeni kazanmıştır. TESPAM bünyesinde çıkartılan “Energy Policy Turkey” ve “Turkish Journal of Energy Policy” dergilerinin yazarı ve imtiyaz sahibidir. “Enerji Panorama” ve “Yerli Düşünce” dergilerinde de köşe yazarlığı yapmakta, TESPAM’ın başkanlığını, TENVA’nın yönetim kurulu üyeliğini ve Kıbrıs Bahçeşehir Üniversitesi Deniz Hukuku Uygulamaları Araştırma Merkezi’nin de danışmanlar kurulu üyeliğini sürdürmektedir. Köklerine bağlı, şehirlileşme üzerine kurulan bir medeniyet tasavvurunu hayata geçirme gayesiyle faaliyet gösteren; “Cuma Ağacı” derneğinin ise kurucu başkanıdır. Farklı alanlarda kaleme aldığı (“Peygamber Ordusunda Askerlik”, “Cuma Rüzgarı”, “Bizim Halep: Enerji Harekatı”, “Doğu Akdeniz Gaz Politikaları”, “Enerji-Güvenlik-Siyaset Boyutlarıyla Suriye İç Savaşı”, “Türk-İslam Dünyasında Enerji Birliği” ve “Yeni Türkiye Vizyonunu Taşıyan Örnek Bir Belediyecilik Anlayışı” isimlerinde) 7 adet kitabı bulunan Akyener, 2016 yılında Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nde İşletme alanında yüksek lisans programını tamamlamıştır. 2017 yılında ise Polis Akademisi’nde Uluslararası Güvenlik alanında başladığı ve tamamlanmak üzere olan akademik çalışmalarına ek olarak, hukuk ve uluslararası ilişkiler alanlarında da farklı üniversitelerde eğitimine devam etmektedir. Bugüne kadar birçok uluslararası ortamda ülkesini temsil eden, ulusal ve uluslararası basın kuruluşlarına mülakatlar veren, yerine göre manşetlerde yer alan ve ülkesinin enerji politikalarının belirlenmesinde önemli katkılar ortaya koyan Akyener, Cumhurbaşkanlığı makamına özel olarak hazırlanan “Ulusal Güvenlik Yapılanması” ve “Devlet E-Hafıza” gibi proje gruplarında da yer almıştır. Çok iyi derece İngilizce bilen Akyener, evli ve üç çocuk babasıdır.

Bir cevap yazın

%d blogcu bunu beğendi: