Trump d\u00f6neminde ABD\u2019nin geri \u00e7ekildi\u011fi \u0130ran ile n\u00fckleer anla\u015fma s\u00fcreci, Biden ile yeniden ba\u015flad\u0131. Tabii bu geriye d\u00f6n\u00fc\u015f ve yeniden uzla\u015f\u0131 s\u00fcreci bir\u00e7ok taraf a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli hale geldi ve uygun ko\u015fullar olu\u015ftu.<\/p>\n
Nas\u0131l m\u0131?<\/p>\n
ABD nezdinde;<\/p>\n
-Trump ile iyice cendereye al\u0131nan ve Kas\u0131m S\u00fcleymani operasyonu ile gayri resm\u00ee d\u0131\u015f misyonlar\u0131 d\u00e2hilinde hareket kabiliyetini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kaybeden \u0130ran rejimi art\u0131k bir hayatta kalma m\u00fccadelesi s\u00fcrecine girdi ve dolay\u0131s\u0131yla m\u00fczakere edilebilecek k\u0131vama geldi.<\/p>\n
-Bu s\u00fcre\u00e7te finansal, lojistik ve ekonomik anlamda b\u00fcy\u00fck bir darbo\u011faza giren \u0130ran rejimi, \u00c7in ve Rusya\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nmak zorunda kald\u0131 ve \u00f6zellikle \u00c7in \u0130ran i\u00e7 dengeleri \u00fczerinde tehlikeli boyutlara ula\u015fan (bu ba\u011flamda \u0130ran\u2019\u0131 da rahats\u0131z eden) bir etki g\u00fcc\u00fcne sahip olmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
-\u00d6zellikle S\u00fcleymani operasyonu ile sahadaki hareket kabiliyeti ciddi anlamda k\u0131r\u0131lan \u0130ran\u2019dan do\u011fan bo\u015flu\u011fu, T\u00fcrkiye kolayl\u0131kla doldurabilme potansiyeline sahipti ve bu potansiyelini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kulland\u0131.<\/p>\n
-Ambargolar ABD\u2019ye sadece \u0130ran\u2019da de\u011fil, (milyarlarca dolar para harcad\u0131\u011f\u0131) Irak, Suriye, L\u00fcbnan, Bahreyn, Yemen, \u00dcrd\u00fcn gibi geni\u015f bir co\u011frafyada ciddi bir etki ve g\u00fc\u00e7 kayb\u0131 olarak geri d\u00f6nd\u00fc. (Bu etki kayb\u0131n\u0131n as\u0131l sebebi muhakkak ambargolar de\u011fildi fakat, di\u011fer etmenlerle birlikte netice bu oldu.)<\/p>\n
-(Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sloganlar\u0131n\u0131n art\u0131k mant\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fclerinin \u00f6tesinde bir ses tonuyla dillendirildi\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda) Haz\u0131r petrol fiyatlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 seviyelere d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f iken, OPEC+ \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde kurulan etkin yap\u0131, hem yeni ABD ba\u015fkan\u0131n\u0131 destekleyen baz\u0131 k\u00fcresel finans baronlar\u0131n\u0131, hem d\u00fcnyaya diretilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ilgili CO2 hedeflerini, hem de petrol fiyatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ABD i\u00e7 piyasalar\u0131ndaki yak\u0131t fiyatlar\u0131n\u0131 tehdit eden bir seviyeye ula\u015ft\u0131. Bu \u00fc\u00e7 ana konu da yeni ABD ba\u015fkan\u0131n\u0131n vaatlerini yerine getirmesi ve demokratlar\u0131n s\u00f6ylemlerinin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck risk olu\u015fturuyordu.<\/p>\n
-Dolay\u0131s\u0131yla Rusya\u2019dan, \u00c7in\u2019e, T\u00fcrkiye\u2019den Suudi Arabistan\u2019a, OPEC+ yap\u0131s\u0131ndan \u0130srail\u2019e kadar bir\u00e7ok g\u00fcc\u00fcn b\u00f6lgede dengelenmesi i\u00e7in art\u0131k \u0130ran rejiminin boynundaki urgan\u0131n gev\u015fetilmesi gerekiyordu!<\/p>\n
Ve bu do\u011frultuda beklenen hamle geldi. M\u00fczakereler ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
****<\/p>\n
Peki, m\u00fczakereler bir neticeye ula\u015facak m\u0131?<\/p>\n
Tabii\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc hem yeni ABD y\u00f6netiminin, hem de \u0130ran\u2019\u0131n buna ihtiyac\u0131 var.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan, bu s\u00fcre\u00e7ten \u00c7in ve Rusya\u2019n\u0131n pek de memnun olmayaca\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ek\u2026<\/p>\n
(\u015eu d\u00f6nemde Rusya, \u00c7in ve \u0130ran\u2019dan gelen) S\u00f6ylemlere bakmay\u0131n!<\/p>\n
\u00d6te taraftan m\u00fczakereleri d\u0131\u015far\u0131dan takip eden \u0130srail ve b\u00f6lgedeki di\u011fer ABD m\u00fcttefikleri (Suudi Arabistan, BAE, M\u0131s\u0131r gibi) de bu s\u00fcrece engel olmak i\u00e7in elinden geleni yapmak ister!<\/p>\n
Ayr\u0131ca ABD i\u00e7 dinamiklerinde de bir\u00e7ok aksi g\u00f6r\u00fc\u015f var ve Biden i\u00e7 dengelere yeterince h\u00e2kim olabilmi\u015f de\u011fil. Fakat yine de, bu s\u00fcrecin art\u0131k (ABD\u2019nin yeni en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131) \u00c7in\u2019in aleyhine olacak olu\u015fu, i\u00e7erideki kar\u015f\u0131t sesleri bask\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
*****<\/p>\n
Halen pandemi ve akabinde ger\u00e7ekle\u015fen se\u00e7imler neticesinde i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulamam\u0131\u015f olan ABD sanki Orta Do\u011fu da art\u0131k:<\/p>\n
-\u0130ran rejimini g\u00fc\u00e7lendirerek \u00f6zellikle Suriye ve Irak\u2019ta (daha az maliyetle) Rusya ve T\u00fcrkiye\u2019yi dengelemek,<\/p>\n
-Yeni \u0130srail y\u00f6netimi ile daha az gerilimli bir Filistin ve entegre Arap d\u00fcnyas\u0131 ortam\u0131na zemin haz\u0131rlamak,<\/p>\n
-OPEC+ yap\u0131s\u0131 ve onlar\u0131n kontrol\u00fcne giren petrol fiyatlar\u0131n\u0131 istedi\u011fi seviyelerde tutmak,<\/p>\n
-Suudi Arabistan, BAE, M\u0131s\u0131r gibi \u0130ran\u2019\u0131 b\u00fcy\u00fck tehdit olarak alg\u0131lamaktan vazge\u00e7meyecek \u00fclkelerin dizginlerini daha az efor sarf ederek tutabilmek,<\/p>\n
-Artacak finansal kabiliyetleri sayesinde sahalarda \u00e7ok daha etkin bir \u015fekilde yer alabilecek olan \u0130ran \u00fczerinden, arka planda \u201cS\u00fcnni \u2013 \u015eii gerilimi\u201d kart\u0131n\u0131 biraz daha bileyerek, istedi\u011fi zaman oyuna s\u00fcrebilece\u011fi bir k\u0131vama getirmek noktas\u0131nda karar k\u0131lm\u0131\u015f gibidir\u2026<\/p>\n
*****<\/p>\n
Orta Do\u011fu\u2019daki geli\u015fmelere ek olarak, yeniden aya\u011fa kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u0130ran, Kafkaslardan Orta Asya\u2019ya, oradan da \u00c7in ve Hindistan\u2019a kadar dengelerin yeniden kurgulanmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir ve hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 da bu geli\u015fmelerden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenecektir.<\/p>\n
*****<\/p>\n
T\u00fcrkiye, T\u00fcrk ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 perspektifinden bu s\u00fcreci inceledi\u011fimizde, t\u00fcm bu geli\u015fmeler ve yeniden g\u00fc\u00e7lenen \u0130ran, hepimiz i\u00e7in risklerle birlikte f\u0131rsatlar da ihtiva etmektedir.<\/p>\n
\u00d6te yandan \u0130ran\u2019\u0131n; farkl\u0131 bir siyasi mezhepten olsa da \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve demografik dengeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da (30 milyondan fazla T\u00fcrkmen n\u00fcfusu ile) T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilece\u011fi de a\u015fik\u00e2rd\u0131r. En az\u0131ndan \u0130ran rejiminin siyasi olarak yeni konjonkt\u00fcrde bunu \u00f6n planda tutabilece\u011fi tahmin edilmektedir.<\/p>\n
O halde, belki de bu ba\u011flamda; daha bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir m\u00fczakere ortam\u0131nda, ihtilaflara tak\u0131lmadan, ekonomik ili\u015fkilerin g\u00fc\u00e7lendirildi\u011fi, risklerin (hi\u00e7bir zaman ger\u00e7ek anlamda tamamen bertaraf edilemese de) bask\u0131land\u0131\u011f\u0131 ve f\u0131rsatlar\u0131n kullan\u0131labildi\u011fi bir modeli \u015fimdiden tasavvur etmek faydal\u0131 olabilecektir.<\/p>\n
Tabii \u00e7ok kontroll\u00fc bir \u015fekilde!<\/p>\n
\u00d6nemli olan bu yeni s\u00fcreci T\u00fcrk \u2013 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n lehine olacak bi\u00e7imde \u015fekillendirebilmektir.<\/p>\n
Bu do\u011frultudaki en \u00f6nemli denge fakt\u00f6r\u00fc de hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz T\u00dcRK\u0130YE\u2019dir!<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Trump d\u00f6neminde ABD\u2019nin geri \u00e7ekildi\u011fi \u0130ran ile n\u00fckleer anla\u015fma s\u00fcreci, Biden ile yeniden ba\u015flad\u0131. Tabii bu geriye d\u00f6n\u00fc\u015f ve yeniden uzla\u015f\u0131 s\u00fcreci bir\u00e7ok taraf a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[322,268,106,177,109],"tags":[984,187,345,499,287,134,120],"ppma_author":[2016],"class_list":["post-10352","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cin","category-g-amerika","category-kose-yazilari","category-abd","category-turkiye","tag-iranabd","tag-abd","tag-baskan-trump","tag-cin","tag-iran","tag-rusya","tag-turkiye"],"yoast_head":"\n