Taliban Pen\u015fir\u2019e girdi. \u00c7at\u0131\u015fmalar devam ediyor. Tabii Pen\u015fir halen direnmeye devam ediyor\u2026<\/p>\n
ABD\u2019den kalan milyarlarca dolar de\u011ferindeki askeri ara\u00e7, silah ve m\u00fchimmat Taliban\u2019\u0131n elinde!<\/p>\n
Bu durum yeni soru i\u015faretlerini beraberinde getiriyor.<\/p>\n
M\u00fczakereler devam ediyor fakat mutab\u0131k kal\u0131nan hususlar\u0131n ne \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulamaya ge\u00e7irilebilece\u011fi tam bir muamma!<\/p>\n
\u00d6te yandan Taliban i\u00e7inde de bir\u00e7ok farkl\u0131 grup ve fraksiyon bulunuyor ve bu damerkez taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlar\u0131n \u00fclke genelinde etkin bir bi\u00e7imde uygulanabilmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n
\u00d6rg\u00fct genelindeki r\u00fc\u015fvete meyilli sosyolojik zemin ise, beklenmeyen bir h\u0131zla ganimet ve ya\u011fma f\u0131rsatlar\u0131yla daha da kaotikle\u015fen ortamda, daha b\u00fcy\u00fck risklerin olu\u015fmas\u0131na sebep oluyor!<\/p>\n
Taliban kadrolar\u0131 her kademesiyle, \u00fclke genelinde bir sistem kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, onlarca y\u0131ll\u0131k bask\u0131lanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015fa vurumu neticesinde de bireysel olarak ceplerini dolduracak imk\u00e2nlar\u0131 da de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
B\u00f6ylesi bir ortamda aktivitesini artt\u0131ran radikal gruplar, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin yan\u0131 s\u0131ra, b\u00f6lgede s\u00f6z sahibi olmak isteyen veya rakiplerinin s\u00f6z sahibi olmas\u0131n\u0131 istemeyen d\u0131\u015f akt\u00f6rlerin de resmi\/gayri resmi m\u00fcdahalesi, \u00fclkeyi daha da b\u00fcy\u00fck bir belirsizli\u011fin i\u00e7erisine itiyor.<\/p>\n
*<\/p>\n
ABD\u2019nin Afganistan\u2019dan \u00e7ekilmeye dair ilk sinyallerini vermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7ten bu yana, ad\u0131m ad\u0131m \u00fclkedeki temaslar\u0131n\u0131 artt\u0131ran ve yeni d\u00f6neme dair giri\u015fimlerini \u015fekillendiren \u00c7in acaba nas\u0131l bir kurgu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor?<\/p>\n
\u00c7in, daha ilk g\u00fcnden Taliban y\u00f6netiminin en s\u0131cak yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u201c\u00fclkenin yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00f6nc\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti\u011fi \u00fclke\u201d olma konumuyla dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
Taliban y\u00f6netiminin ABD kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u201cdenize d\u00fc\u015fen y\u0131lana sar\u0131l\u0131r\u201d mant\u0131\u011f\u0131yla kom\u015fu \u00fclke niteli\u011findeki \u00c7in y\u00f6netimine yana\u015faca\u011f\u0131 zaten tahmin edilebilecek bir durum.<\/p>\n
\u00d6te taraftan \u00fclkenin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131, mevcut durumda yat\u0131r\u0131m ve finans f\u0131rsatlar\u0131n\u0131n temin edilebilmesi, lojistik anlamda ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gibi hususlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; \u00c7in ger\u00e7ekten Taliban i\u00e7in ve bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fclkeyi y\u00f6netebilmesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir pozisyona sahip.<\/p>\n
Tabii Taliban kadrolar\u0131 nezdinde, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fanan zulm\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra, \u00c7in y\u00f6netiminin de asl\u0131nda Taliban\u2019\u0131n ideolojik zeminine de ne kadar ters oldu\u011fu da bilinen bir ger\u00e7ek.<\/p>\n
B\u00f6ylesi bir ortamda ger\u00e7ek anlamda bir i\u015fbirli\u011fi s\u00fcreci ba\u015flayabilecek mi hepimiz g\u00f6rece\u011fiz!<\/p>\n
Fakat \u201cparan\u0131n y\u00fcz\u00fc s\u0131cakt\u0131r\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, Taliban\u2019\u0131n \u201ca\u00e7\u201d kadrolar\u0131n\u0131n bu ba\u011flamda (yerine g\u00f6re daha \u00f6nce ABD ile sava\u015f esnas\u0131nda dahi i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011finden yola \u00e7\u0131karak) \u00c7in ile de mecburi bir ili\u015fki s\u00fcrecini devam ettirebilecekleri de tahmin edilebilecektir.<\/p>\n
*<\/p>\n
\u00c7in b\u00f6lge stratejileri d\u00e2hilinde \u00f6nceliklendirdi\u011fi Afganistan ile:<\/p>\n
-Afganistan\u2019\u0131n sahip oldu\u011fu potansiyel maden ve nadir toprak elementlerini \u00fcretime alarak, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla geri kazanmay\u0131 ve bu sekt\u00f6rlerdeki k\u00fcresel h\u00e2kimiyetini daha da g\u00fc\u00e7lendirmeyi,<\/p>\n
-Rusya ve ABD\u2019nin \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 modelleri ile ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla neticelendirdikleri s\u00fcre\u00e7lerden sonra, kendi yumu\u015fak-ekonomik modelleri ile ba\u015far\u0131l\u0131 bir sistemi hayata ge\u00e7irerek, d\u00fcnyaya \u00f6rnek olmay\u0131 ve k\u00fcresel liderlik vizyonunu desteklemeyi,<\/p>\n
-Teknik (co\u011frafi) olarak zor olsa da, \u0130pek Yolu konseptid\u00e2hilinde lojistik a\u011flar\u0131n\u0131 Afganistan \u00fczerinden g\u00fc\u00e7lendirmeyi,<\/p>\n
-Afganistan men\u015feili Do\u011fu T\u00fcrkistan deste\u011fini kontrol alt\u0131na al\u0131rken, e\u015f zamanl\u0131 olarak Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00fczerinde de psikolojik etki olu\u015fturmay\u0131,<\/p>\n
-Hindistan\u2019a kar\u015f\u0131 yan\u0131nda olan Pakistan\u2019a ek olarak, Afganistan\u2019\u0131 da stratejik olarak elinde tutmay\u0131,<\/p>\n
-TAPI Boru hatt\u0131n\u0131n Hindistan sekmesini kal\u0131c\u0131 olarak ask\u0131ya ald\u0131rarak, Hindistan\u2019\u0131 daha da fazla dizginlemeyi,<\/p>\n
-T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 \u00fczerindeki etkinli\u011fini artt\u0131rma anlam\u0131nda Afganistan\u2019\u0131 da elindeki kartlar aras\u0131na katmay\u0131,<\/p>\n
-K\u00fcresel uyu\u015fturucu trafi\u011fine yepyeni bir anlay\u0131\u015f getirmeyi ve bu piyasan\u0131n da h\u00e2kimi olmay\u0131,<\/p>\n
-Ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu takdirde, daha az \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131 elde ederek, arka bah\u00e7esi konumundaki T\u00fcrkistan (merkez Asya)\u2019da daha b\u00fcy\u00fck ekonomik faydalar elde etmeyi,<\/p>\n
-Di\u011fer b\u00f6lgesel m\u00fcttefiki ve ayn\u0131 zamanda rakibi olan Rusya\u2019y\u0131 bu hamle ile baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan dizginlerken, e\u015f zamanl\u0131 olarak da ili\u015fkilerini daha da geli\u015ftirerek, yeni imk\u00e2nlar sa\u011flayabilmeyi,<\/p>\n
-T\u00fcm bu ad\u0131mlarla ABD\u2019nin k\u00fcresel h\u00e2kimiyetini iyice azaltarak, \u00c7in hegemonyas\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya daha kolay ihra\u00e7 edebilmeyi hedefleyebilecektir!<\/p>\n
Tabii bu hedeflerine ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ula\u015fabilece\u011fi b\u00fcy\u00fck bir soru i\u015faretidir!<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc Afganistan b\u00fcnyesinde b\u00fcy\u00fck sosyolojik fay hatlar\u0131 ihtiva eden, bununla birlikte \u00c7in\u2019in bu co\u011frafyada ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131 i\u00e7in elinden geleni yapabilecek olan ABD ve hatta Rusya gibi b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin m\u00fcdahalelerine m\u00fcsait olan bir \u00fclkedir!<\/p>\n
\u00c7in\u2019in \u015fimdilik ittifak yapt\u0131\u011f\u0131 Taliban ise i\u00e7inde farkl\u0131 k\u0131r\u0131lmalar ya\u015fama ihtimallerinin yan\u0131 s\u0131ra, ABD\u2019den kalan silahlar ve \u00c7in\u2019in sa\u011flayaca\u011f\u0131 f\u0131rsatlar ile daha da g\u00fc\u00e7lenerek, t\u00fcm co\u011frafyada radikalle\u015fmenin tetiklenmesine sebep olarak, \u00c7in\u2019in ba\u015f\u0131na daha b\u00fcy\u00fck belalar a\u00e7abilecek bir \u00f6rg\u00fctt\u00fcr!<\/p>\n
\u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fck fayda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131; Pakistan\u2019dan \u00d6zbekistan\u2019a, Kuzey Do\u011fu Rusya\u2019dan Tacikistan\u2019a, \u0130ran\u2019dan \u00c7in i\u00e7in en stratejik b\u00f6lge olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a kadar \u00e7ok geni\u015f bir co\u011frafyan\u0131n \u201cg\u00fc\u00e7lenen ve radikalli\u011fi devam eden\u201d bir Taliban ile yeni krizlere gebe olabilme ihtimalinin de her daim ak\u0131lda tutulmas\u0131 gereklidir!<\/p>\n
Bu tablo dahi Afganistan\u2019da d\u00f6nen oyunlar\u0131n ne denli k\u00fcresel etkileri oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir!<\/p>\n
Tabii her b\u00fcy\u00fck risk, b\u00fcnyesinde b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar da ihtiva etmektedir!<\/p>\n
<\/p>\n
\nO\u011fuzhan Akyener<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Taliban Pen\u015fir\u2019e girdi. \u00c7at\u0131\u015fmalar devam ediyor. Tabii Pen\u015fir halen direnmeye devam ediyor\u2026 ABD\u2019den kalan milyarlarca dolar de\u011ferindeki askeri ara\u00e7, silah ve m\u00fchimmat Taliban\u2019\u0131n elinde! Bu durum\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[268,106,177,109],"tags":[187,1216,120],"ppma_author":[2016],"class_list":["post-10405","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-g-amerika","category-kose-yazilari","category-abd","category-turkiye","tag-abd","tag-afganistan","tag-turkiye"],"yoast_head":"\n