K\u00fcresel tansiyon bir t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015fmek bilmiyor.<\/p>\n
ABD Kuzey Kore\u2019yi y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc balistik f\u00fcze denemeleri sebebiyle uyar\u0131rken, kendisi i\u00e7in \u00f6ncelikli tehdit olan \u00c7in\u2019in \u00fcretti\u011fi (ABD\u2019nin ise sahip oldu\u011fu onca uzay \u2013 deniz \u2013 kara teknolojisi ve radar \u00fcss\u00fcne ra\u011fmen tespit etmekte gecikti\u011fi) s\u00fcpersonik f\u00fczeler ve elde etti\u011fi askeri teknolojiler \u00fczerine de kara kara d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n
Ya\u015fanan ve en az\u0131ndan k\u0131\u015f boyunca devam edecek olan enerji krizi \u00c7in\u2019in b\u00fcy\u00fcme hedeflerini reel anlamda sekteye u\u011fratsa ve bu durum ABD\u2019ye zaman kazand\u0131rsa da, \u00c7in\u2019in y\u00fckseli\u015fini engelleyebilmek i\u00e7in daha kal\u0131c\u0131 krizlere ihtiya\u00e7 var!<\/p>\n
Bu ba\u011flamda hayata ge\u00e7irilen AUKUS ve Quad paktlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Afganistan\u2019dan \u00e7ekilme ve BM nezdinde ba\u015flat\u0131lan Do\u011fu T\u00fcrkistan giri\u015fimi de ortam\u0131 yak\u0131n gelecekte daha fazla gerecek gibi\u2026<\/p>\n
*<\/p>\n
ABD\u2019nin bu ba\u011flamda iki temel \u00f6nceli\u011finin oldu\u011fu kesin!<\/p>\n
1-\u00c7in\u2019in ekonomik b\u00fcy\u00fcmesini engellemek, bunun i\u00e7in de enerji krizi ile ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te ilgili deniz ve kara g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131nda \u00c7in\u2019in ba\u015f edemeyece\u011fi sorunlar \u00e7\u0131karmak!<\/p>\n
AUKUS bu plan\u0131n deniz ayaklar\u0131ndan, Do\u011fu T\u00fcrkistan ve Afganistan da kara ayaklar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131\u2026<\/p>\n
2-\u00c7in\u2019in \u00f6zellikle askeri teknolojiler anlam\u0131ndaki etkinli\u011fini zaafa u\u011fratmak!<\/p>\n
\u0130\u015fte ABD\u2019nin SpaceX gibi \u00f6zel sekt\u00f6r g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc uzay programlar\u0131n\u0131n asl\u0131nda hepsinin merkezinde, bilimsel fantezilerin \u00e7ok \u00f6tesinde \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 uzay ve hava \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flamak oldu\u011fu da a\u015fik\u00e2r\u2026<\/p>\n
****<\/p>\n
\u0130\u015fte ABD genel anlamda bunun m\u00fccadelesini veriyor ve art\u0131k kendisi i\u00e7in birincil \u00f6ncelik olma konumunu kaybeden hi\u00e7bir \u015fey i\u00e7in daha fazla emek sarf etmek istemiyor.<\/p>\n
****<\/p>\n
Bunlar ya\u015fan\u0131rken Biden kendisine y\u00f6neltilen bir soru \u00fczerine: \u201c\u00c7in\u2019in sald\u0131r\u0131s\u0131na maruz kal\u0131rsa Tayvan\u2019\u0131 savunaca\u011f\u0131z.\u201d \u015feklinde bir cevap verdi.<\/p>\n
Asl\u0131nda ba\u015fka ne diyebilirdi ki?<\/p>\n
Tabii bu cevap bir\u00e7ok uzman taraf\u0131ndan \u201cb\u00fcy\u00fck bir sava\u015f\u0131n kap\u0131da oldu\u011fu\u201d \u015feklinde yorumland\u0131.<\/p>\n
Ger\u00e7ekten \u00f6yle mi?<\/p>\n
****<\/p>\n
\u00c7in ile diplomatik temas s\u00fcrecini kapatmayan, arka plandaki kurgular\u0131na devam etse de, devlet ba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde dahi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini s\u00fcrd\u00fcren bir ABD\u2019nin mevcut durumda ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck ve y\u0131k\u0131c\u0131 bir sava\u015f\u0131 g\u00f6ze alabilmesi imk\u00e2ns\u0131z gibi\u2026<\/p>\n
\u00d6te yandan ayn\u0131 durum \u00c7in i\u00e7in de ge\u00e7erli\u2026<\/p>\n
\u0130ki taraf da fark\u0131nda ki, olas\u0131 bir s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n nerelere gidebilece\u011fini hi\u00e7bir sim\u00fclasyon ve projeksiyon kestiremez!<\/p>\n
Zaten so\u011fuk sava\u015fta olan iki devin \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 s\u0131cak formata \u00e7evirmesinin neticeleri y\u00f6netilemez!<\/p>\n
Sadece tahmin edilebilir bir netice ya\u015fan\u0131r ki: bu da reel bir s\u0131cak sava\u015f sonras\u0131nda iki devin de k\u00fcresel h\u00e2kimiyetlerinin bitece\u011fi ve isimlerinin (en iyi ihtimalle) orta \u00f6l\u00e7ekli \u00fclkeler ligine yaz\u0131laca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir!<\/p>\n
Yani b\u00f6yle bir olas\u0131l\u0131k neticesinde meydan; Rusya, Hindistan, \u0130ngiltere, Fransa, Almanya, (ABD ile \u00c7in aras\u0131nda olas\u0131 bir s\u0131cak sava\u015fa girmezlerse) Japonya ve Avustralya, \u0130talya, Kanada, T\u00fcrkiye ve Endonezya gibi \u00fclkelere kalacakt\u0131r!<\/p>\n
(Hatta mevcut askeri altyap\u0131s\u0131, medeniyet co\u011frafyas\u0131ndaki etkinli\u011fi ve toplumsal avantajlar\u0131 sayesinde T\u00fcrkiye bu \u00fclkeler i\u00e7inde de daha da belirginle\u015ferek, \u00e7ok geni\u015f bir perspektifte h\u00e2kimiyet sa\u011flayacakt\u0131r!)<\/p>\n
Olas\u0131 bir s\u0131cak sava\u015f sonras\u0131nda ABD ve \u00c7in k\u00fcresel politikalardaki etkinlik anlam\u0131nda ancak bu \u00fclkelerin \u00e7ok gerisinden s\u00fcreci izlemek zorunda kalacaklar\u0131 bir pozisyona d\u00fc\u015fecektir!<\/p>\n
****<\/p>\n
Tablo b\u00f6yle iken, sizce \u00c7in ve ABD aralar\u0131ndaki so\u011fuk sava\u015f\u0131 \u0131s\u0131tmay\u0131 g\u00f6ze alabilir mi?<\/p>\n
Tabii ki hay\u0131r!<\/p>\n
Demek ki, yeni hamleler, yeni oyunlar ve s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 minimize eden stratejiler \u00fczerinde s\u00fcre\u00e7 devam edecek gibi g\u00f6r\u00fclmektedir!<\/p>\n
*****<\/p>\n
\u00d6te yandan \u00c7in Tayvan\u2019\u0131n kendisi i\u00e7in \u00e7ok ama \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 oldu\u011funun idraki ile (alg\u0131sal neticeler umdu\u011fu) askeri \u015fov d\u0131\u015f\u0131ndaki askeri m\u00fcdahalelerden zaten ka\u00e7\u0131nmaya devam ederek, s\u00fcreci daha yumu\u015fak bir \u015fekilde \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edecek gibi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Tabii bu \u015fekilde netice alamaz ise, her daim daha riski alternatif se\u00e7enekleri de masada tutmaya devam edecektir.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc ABD\u2019nin \u00c7in\u2019in Tayvan\u2019a ger\u00e7ek bir askeri m\u00fcdahalesi kar\u015f\u0131s\u0131nda (Biden\u2019\u0131n ifadelerinin aksine) askeri bir cevap verememesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da daha a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r!<\/p>\n
\u0130\u015fte \u00c7in y\u00f6netimi de bu durumu \u00e7ok iyi idrak etmektedir.<\/p>\n
Ukrayna ve G\u00fcrcistan\u2019da Rusya kar\u015f\u0131s\u0131nda ABD\u2019nin tutumu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n ne kadar kuvvetli oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
Tabii \u00f6te taraftan Tayvan; ABD i\u00e7in Ukrayna veya G\u00fcrcistan da de\u011fildir!<\/p>\n
\u0130ki \u00fclkeden de \u00e7ok daha \u00f6nemli ve stratejiktir!<\/p>\n
Bu sebeple ilgili denklem, olas\u0131l\u0131k ve senaryolar hesap edilirken dikkat edilmesi gereken bir\u00e7ok denge bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Fakat mevcut g\u00f6stergeler, (orta vadede dahi) uygun ko\u015fullar olu\u015ftuktan sonra \u00c7in\u2019in Tayvan\u2019a olas\u0131 bir askeri m\u00fcdahalesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, ABD\u2019nin de \u00c7in\u2019e veya Tayvan\u2019a askeri m\u00fcdahalede bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
AUKUS gibi hamleler dengeleri k\u0131smen de\u011fi\u015ftirebilecektir. Fakat bu gibi ad\u0131mlar ancak 2050\u2019lerde etkinle\u015fmeye ba\u015flayabilecektir.<\/p>\n
!\u00d6te taraftan yine k\u00fcresel durgunluk, i\u00e7e kapanma ve ak\u0131l tutulmas\u0131na sebep olacak (ayn\u0131 zamanda \u00c7in\u2019in ilgili hedefleri i\u00e7in de zemin haz\u0131rlayacak) yeni pandemiler de her daim dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken riskler aras\u0131ndad\u0131r! \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, N\u00fckleer) alan\u0131ndaki hamleler hem \u00e7ok daha ucuz hem de \u00e7ok etkili olacak bir zemine eri\u015fmi\u015ftir!<\/p>\n
*****<\/p>\n
\u00d6zetle mevcut tablo g\u00f6steriyor ki, \u015fu an s\u0131cak bir sava\u015f beklenmese de, her ge\u00e7en g\u00fcn daha b\u00fcy\u00fck risklerle ad\u0131m ad\u0131m b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa yakla\u015fmaktad\u0131r!<\/p>\n
ABD\u2019nin bu s\u00fcre\u00e7te \u00e7ok ince hesaplar yapmas\u0131 gereklidir!<\/p>\n
\u00d6te yandan \u00c7in de bo\u015f durmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Enerji, KBRN, (\u00f6zellikle uzay ve havac\u0131l\u0131k merkezli) Askeri Teknolojiler ve yapay zek\u00e2 gelece\u011fin en \u00f6nemli rekabet alanlar\u0131d\u0131r!<\/p>\n
*****<\/p>\n
Yapay zek\u00e2 destekli bir\u00e7ok alternatif senaryo ile k\u00fcresel ad\u0131mlar\u0131n\u0131 planlayan ABD ise stratejileri d\u00e2hilinde, kendi zafiyeti sebebiyle (Ortado\u011fu\u2019dan Do\u011fu Akdeniz\u2019e, Afrika\u2019dan Orta Asya\u2019ya kadar geni\u015f bir co\u011frafyada) olu\u015fabilecek bir bo\u015flu\u011fu T\u00fcrkiye ve Rusya\u2019n\u0131n ivedi bir \u015fekilde nas\u0131l doldurabilece\u011fini \u00e7ok iyi bilmektedir!<\/p>\n
\u0130\u015fte T\u00fcrk Devlet akl\u0131 da, her t\u00fcrl\u00fc zorlu\u011fa ra\u011fmen; \u00e7ok daha zor ve zor oldu\u011fu kadar f\u0131rsatlarla da dolu olan bir gelece\u011fe haz\u0131rlanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r!<\/p>\n
\u0130\u015fte bu sebeple, y\u00f6netim modellerinden, kurumlara y\u00f6nelik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere, para \u2013 yat\u0131r\u0131m \u2013 te\u015fvik \u2013 ticaret politikalar\u0131ndan, teknolojik hamlelere, d\u0131\u015f siyasetten askeri m\u00fcdahalelere kadar b\u00fct\u00fcn hamlelerin bu tablo da dikkate al\u0131narak de\u011ferlendirilmesi daha objektif yakla\u015f\u0131mlar geli\u015ftirmeye fayda sa\u011flayacakt\u0131r!<\/p>\n
*****<\/p>\n
D\u00fcnyada b\u00fcy\u00fck bir so\u011fuk sava\u015f \u00e7oktan ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r!<\/p>\n
Bizim de bu s\u00fcre\u00e7te kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zorluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda sadece \u201cah vah\u201d etmek ve i\u00e7imize kapanmak gibi bir l\u00fcks\u00fcm\u00fcz bulunmamaktad\u0131r!<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
K\u00fcresel tansiyon bir t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015fmek bilmiyor. ABD Kuzey Kore\u2019yi y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc balistik f\u00fcze denemeleri sebebiyle uyar\u0131rken, kendisi i\u00e7in \u00f6ncelikli tehdit olan \u00c7in\u2019in \u00fcretti\u011fi (ABD\u2019nin ise sahip oldu\u011fu\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[106,177,879],"tags":[1286],"ppma_author":[2016],"class_list":["post-10666","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari","category-abd","category-politika-diplomasi-ihtilaflar-guvenlik","tag-tayvan"],"yoast_head":"\n