<\/p>\n
Kimi bilim insanlar\u0131, s\u00fcper s\u0131cak kayay\u0131 (Superhot Rock, SHR) jeotermal enerjinin \u201ckutsal k\u00e2sesi\u201d olarak adland\u0131rmaktad\u0131r. Bunun nedeni, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu b\u00f6lgesinde SHR’nin rekabet\u00e7i, s\u0131f\u0131r karbonlu, sevk edilebilir g\u00fc\u00e7 sa\u011flayabilmesi ve s\u0131f\u0131r karbonlu hidrojen yak\u0131t \u00fcretimini destekleyebilmesidir. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda fosil enerjinin yerini alabilecek \u00e7ok az y\u00fcksek enerji yo\u011funluklu, s\u0131f\u0131r karbon kayna\u011f\u0131ndan biri olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn jeotermal sistemleri, k\u00fcresel olarak yaln\u0131zca 15 gigawatt (GW) g\u00fc\u00e7 \u00fcretiyor ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, yo\u011fun \u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczeye yak\u0131n oldu\u011fu b\u00f6lgelerle (yani, volkanik alanlar veya ABD B\u00fcy\u00fck Havzas\u0131 veya Do\u011fu Afrika gibi kabu\u011fun ince oldu\u011fu b\u00f6lgeler) s\u0131n\u0131rl\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, SHR b\u00fcy\u00fck derinliklerde, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak ko\u015fullara (400\u00b0C veya daha s\u0131cak) sahip ve potansiyel olarak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda mevcut olacak potansiyelde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. SHR sistemlerinde su, yeralt\u0131n\u0131n derinliklerine bir s\u00fcper s\u0131cak \u0131s\u0131 rezervuar\u0131na enjekte edilir ve daha sonra buhar jenerat\u00f6rlerine g\u00fc\u00e7 vermek i\u00e7in s\u00fcper s\u0131cak buhar olarak y\u00fczeye geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir\u00e7ok Ar-Ge projesi \u015fimdiden s\u00fcper s\u0131cak kayay\u0131 deldi ve bu a\u015f\u0131r\u0131 \u0131s\u0131 ve bas\u0131n\u00e7 ko\u015fullar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in y\u00f6ntemler geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. S\u00fcper s\u0131cak buhar hen\u00fcz g\u00fc\u00e7 \u00fcretimi i\u00e7in kullan\u0131lmam\u0131\u015f olsa da, y\u00fcksek enerji potansiyeli oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130zlanda Derin Sondaj Projesi (IDDP) taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan bir test kuyusu, y\u00fczeyde tahmini 36 megawatt (MW) enerji \u00fcretilebilece\u011fini g\u00f6sterdi ki bu de\u011fer, bug\u00fcn tipik bir 5-7 MW ticari jeotermal kuyusunun yakla\u015f\u0131k 5 kat\u0131. Bu \u00f6nemli miktarda enerji, makul geli\u015ftirme maliyetlerinde \u00fcretilebilirse, SHR potansiyel olarak megawatt-saat (MWh) ba\u015f\u0131na 20-35 $ ile rekabet edebilir d\u00fczeyde olabilecektir.<\/p>\n
SHR’nin t\u00fcm potansiyelini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in s\u00fcper derin sondaj, \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 kuyu malzemeleri ve derin \u0131s\u0131 rezervuar\u0131 geli\u015ftirme gibi \u00f6nemli m\u00fchendislik yenilikleri gerekecektir. Ancak bunlar m\u00fchendislik zorluklar\u0131d\u0131r, bilimsel at\u0131l\u0131mlara gerek yoktur. Geleneksel olmayan petrol ve gaz deneyiminden gelen yenilikleri i\u00e7eren yo\u011fun sondaj kampanyalar\u0131, bu m\u00fchendislik engellerini ele almak i\u00e7in h\u0131zl\u0131 \u00f6\u011frenmeyi sa\u011flayabilir ve daha fazla maliyet d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc sa\u011flayabilir. \u0130leri teknoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, enerji sondaj giri\u015fimlerini destekleyerek veya ba\u015far\u0131l\u0131 projeler i\u00e7in enerji sat\u0131n alma anla\u015fmalar\u0131 sa\u011flayarak SHR’yi h\u0131zland\u0131rabilir. \u00d6nemli \u00f6zel ve kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131, etkinle\u015ftirme politikalar\u0131 ve devam eden teknolojik yeniliklerle birlikte SHR, 10 ila 15 y\u0131l i\u00e7inde makul bir \u015fekilde ticarile\u015ftirilebilir.<\/p>\n
Ticari SHR i\u00e7in \u00f6nemli bir ilk ad\u0131m, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l i\u00e7inde, \u00fc\u00e7 ila be\u015f SHR g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisini ileriye ta\u015f\u0131mak olacakt\u0131r. Ba\u015far\u0131l\u0131 konseptler ile g\u00fc\u00e7 \u00fcretimi \u00f6rnekleri, enerji toplulu\u011funu \u201cuyand\u0131racak\u201d ve ticari \u00f6rneklere yat\u0131r\u0131m\u0131 te\u015fvik edecektir.<\/p>\n
SHR’yi \u201cher yerde jeotermal\u201de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar, do\u011fal hidrotermal buhar kaynaklar\u0131 olmayan s\u0131\u011f s\u0131cak kuru kaya ortamlar\u0131nda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir SHR projesi (AltaRock Energy taraf\u0131ndan) Oregon’da planlan\u0131yor. Ard\u0131ndan, yeni nesil s\u00fcper derin sondaj y\u00f6ntemleri (enerji sondaj\u0131) ticarile\u015ftik\u00e7e, SHR s\u0131\u011f s\u0131cak b\u00f6lgelerden derin k\u0131tasal alanlara do\u011fru ilerleyebilir.<\/p>\n
S\u00fcper s\u0131cak kaya y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klar\u0131, hareketlili\u011fi, alan \u0131s\u0131tmay\u0131 ve baz\u0131 end\u00fcstriyel s\u00fcre\u00e7leri karbondan ar\u0131nd\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olabilecek alternatif bir yak\u0131t olan hidrojen \u00fcretimini kolayla\u015ft\u0131rabilir. Hidrojen ayn\u0131 zamanda, s\u0131f\u0131r karbonlu amonyak \u00fcretimi i\u00e7in potansiyel olarak umut verici bir hammadde ve enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r ki, bu da b\u00fcy\u00fck bir k\u00fcresel s\u0131f\u0131r karbonlu s\u0131v\u0131 yak\u0131t olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bir grup bilim ekibinin analizi, SHR enerjisinin potansiyel olarak rekabet\u00e7i bir \u015fekilde hidrojen \u00fcretebilece\u011fini tahmin etmektedir.<\/p>\n
Ticari s\u00fcper s\u0131cak kaya jeotermal enerjisi, k\u00fcresel enerji sisteminin karbonsuzla\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmsel bir katk\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n
SHR, temel y\u00fck g\u00fcc\u00fc, \u0131s\u0131, hidrojen \u00fcretimi ve end\u00fcstriyel proses enerjisi i\u00e7in d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda potansiyel olarak eri\u015filebilen y\u00fcksek enerji yo\u011funluklu, s\u0131f\u0131r karbonlu, her zaman kullan\u0131labilir bir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r. SHR, \u00e7o\u011fu s\u0131f\u0131r karbon teknolojisiyle ekonomik olarak rekabet edebilir ve d\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu yerinde h\u0131zla konu\u015fland\u0131r\u0131labilir. SHR, k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7evresel ayak izi vaat ediyor ve potansiyel olarak mevcut bir\u00e7ok fosil yak\u0131t enerji tesisini yeniden g\u00fc\u00e7lendirebilir veya de\u011fi\u015ftirebilir. SHR’nin ticarile\u015ftirilmesi, jeotermal end\u00fcstrisinin, devlet laboratuvarlar\u0131n\u0131n, akademik kurumlar\u0131n ve petrol ve gaz end\u00fcstrisinin kaynaklar\u0131n\u0131 gerektirecektir. \u00d6nemli erken devlet yat\u0131r\u0131mlar\u0131, derinlik ve jeoloji bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren umut verici SHR lokasyonlar\u0131nda sondaj kampanyas\u0131 te\u015fvikleri sa\u011flayarak ve uluslararas\u0131 projeler aras\u0131nda etkile\u015fimi art\u0131rarak SHR enerjisini ticarile\u015ftirme s\u00fcrecini h\u0131zl\u0131ca ba\u015flatabilir. Ama\u00e7, m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede, farkl\u0131 yeralt\u0131 ko\u015fullar\u0131nda ger\u00e7ek kuyu ve rezervuar geli\u015ftirme faaliyetleri yoluyla m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenmek olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ok y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ve bas\u0131n\u00e7 ko\u015fullar\u0131nda derin sondaj ve rezervuar geli\u015ftirme dahil, s\u00fcper s\u0131cak kaya enerjisini geni\u015f \u00e7apta da\u011f\u0131tmak i\u00e7in \u00f6nemli yeniliklere ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Teknik olarak zor olsa da, bunlar, geleneksel olmayan fosil kaynak geli\u015ftirmede oldu\u011fu gibi, yeterli finansmanla nispeten h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015ftirilebilecek ula\u015f\u0131labilir yeniliklerdir. Ger\u00e7ekten de, petrol ve gaz uzmanl\u0131\u011f\u0131, SHR’nin ticarile\u015ftirilmesinde ve h\u0131zla uygulanmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynamal\u0131d\u0131r. Petrol ve gaz end\u00fcstrisi oyuncular\u0131n\u0131 i\u00e7eren iyi finanse edilmi\u015f konsorsiyumlar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen yo\u011fun bir sondaj ve kaynak geli\u015ftirme program\u0131, SHR’yi d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda geli\u015ftirmek ve h\u0131zla ticarile\u015ftirmek i\u00e7in gereken bilgi ve yenili\u011fi sa\u011flayabilir.<\/p>\n
<\/p>\n
Dr. L\u00fctfi TA\u015eKIRAN<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Kaynaklar:<\/strong> L. Bruce Hill, Clean Air Task Force, Ekim 2021.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kimi bilim insanlar\u0131, s\u00fcper s\u0131cak kayay\u0131 (Superhot Rock, SHR) jeotermal enerjinin \u201ckutsal k\u00e2sesi\u201d olarak adland\u0131rmaktad\u0131r. Bunun nedeni, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu b\u00f6lgesinde SHR’nin rekabet\u00e7i, s\u0131f\u0131r karbonlu, sevk\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[253,106,109],"tags":[1281,1282,1280],"ppma_author":[2016],"class_list":["post-10678","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-jeotermal","category-kose-yazilari","category-turkiye","tag-dr-lutfi-taskiran","tag-jeotermal-enerji","tag-super-sicak-kaya"],"yoast_head":"\n