Yemen, Umman denizi, K\u0131z\u0131ldeniz ve Aden k\u00f6rfezine k\u0131y\u0131s\u0131 olan, Suudi Arabistan\u2019\u0131n g\u00fcneyinde, Umman\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131nda yer alan bir Ortado\u011fu \u00fclkesidir. \u00dclke n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funlu\u011funu Araplardan olu\u015fturmaktad\u0131r. Geriye kalan az\u0131nl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131 ise Osmanl\u0131 d\u00f6neminde yerle\u015fmi\u015f olan T\u00fcrkler ayr\u0131ca Arap k\u00f6kenli\u00a0 Endonezya, Malezya, Singapurlular ve Yahudiler olu\u015fturmaktad\u0131r. Arap n\u00fcfusunun y\u00fczde ellisinden fazlas\u0131n\u0131 S\u00fcnniler olu\u015ftururken y\u00fczde k\u0131rk civar\u0131n\u0131 ise \u015eii Araplar (Zeydi tarikat\u0131na ba\u011fl\u0131) olu\u015fturmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca az\u0131nl\u0131k say\u0131labilecek bir oranda H\u0131ristiyan ve yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi Yahudi bir n\u00fcfus da mevcuttur.[4]<\/a><\/p>\n Yemen\u2019in jeopolitik konumuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u015fu anki i\u00e7 sava\u015f durumuna neden olan t\u00fcm K\u00f6rfez \u00fclkeleri ve hatta K\u00f6rfez d\u0131\u015f\u0131ndaki Afrika, Avrupa ve de Asya \u00fclkeleri i\u00e7in bir sorun te\u015fkil etti\u011fi hakk\u0131nda fikir sahibi oluyoruz. Yemen halk\u0131n\u0131 olu\u015fturan demografik \u00f6zelliklere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ise i\u00e7 sava\u015fta olu\u015fan blokla\u015fmay\u0131 hangi durumlar\u0131n etkiledi\u011fini de tahmin etmek m\u00fcmk\u00fcn oluyor.<\/p>\n 2015 y\u0131l\u0131nda Suudi Arabistan \u00f6nderli\u011finde, Bat\u0131 destekli K\u00f6rfez \u00fclkelerinde meydana gelen koalisyon g\u00fc\u00e7lerinin m\u00fcdahalesi ile uluslararas\u0131 arenaya ta\u015f\u0131nan Yemen i\u00e7 sava\u015f\u0131, bug\u00fcn hem s\u0131n\u0131rda\u015f K\u00f6rfez \u00fclkeleri i\u00e7in hem de bulundu\u011fu stratejik konum sebebiyle do\u011fu Afrika \u00fclkeleri, Asya \u00fclkeleri ve Avrupa-Afrika ile olan ticari ve askeri ili\u015fkileri, Avrupa ve k\u00f6rfez \u00fclkeleri i\u00e7in ise\u00a0 enerji ticareti ve ekonomik ve askeri projeleri i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 tehlike arz etmektedir. \u00dclke i\u00e7inde birden fazla etnik ve ideolojik b\u00f6l\u00fcnme sebebiyle ortak bir merkez olu\u015fturulamamas\u0131 ile birlikte ayr\u0131ca b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruma ve de \u00fcst\u00fcnl\u00fck pozisyonunu elde etmek amac\u0131yla lokal gruplar\u0131 desteklemesi sebebiyle Yemen i\u00e7 sava\u015f\u0131\u00a0 tam bir vekalet sava\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc demek daha do\u011fru olur.\u00a0 Bir yandan \u015eii ekseni i\u00e7inde hesaplad\u0131\u011f\u0131 Husi hareketine verdi\u011fi destekle \u0130ran, stratejik olarak bu b\u00f6lgede enerji transit yollar\u0131 \u00fczerinde tam hakimiyet kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken di\u011fer yandan Suudi Arabistan (SA) petrol ticaret yollar\u0131n\u0131 g\u00fcven alt\u0131na alma, yan\u0131 ba\u015f\u0131nda olas\u0131 ikinci bir \u015eii devletini engelleme ayr\u0131ca ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 radikalist \u00f6rg\u00fctlerle s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fini tehlikeden korumak i\u00e7in Bat\u0131dan destekle Merkez H\u00fck\u00fbmetine hava harekatlar\u0131 ile destek vermektedir. Birle\u015fik Arap Emirlikleri (BAE) ise Bat\u0131 ile yumu\u015fatt\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkilerle birlikte di\u011fer K\u00f6rfez \u00fclkelerinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131n b\u00f6lgede alternatif bir stratejik partner olabilece\u011fi potansiyelini desteklercesine G\u00fcney Yemen\u2019de ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 gruplara destek vermeye devam etmekte ayr\u0131ca Do\u011fu Afrika \u00fclkeler ile stratejik ve ticari ili\u015fkiler geli\u015ftirerek, \u00f6zellikle Aden ve de Bab\u00fcl-Mendeb bo\u011faz\u0131nda mutlak h\u00e2kimiyet i\u00e7in f\u0131rsat kollamaya devam etmektedir. Ayr\u0131ca M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n ticari ve stratejik g\u00fcvenli\u011fi ve S\u00fcvey\u015f kanal\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi h\u00e2l\u00e2 Yemen\u2019deki politik ve askeri istikrara ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, bu ayr\u0131ca hem M\u0131s\u0131r hem \u0130srail i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir noktad\u0131r. K\u00fcresel anlamda \u00c7in i\u00e7in \u00f6nemli bir noktada bulunan Yemen, \u00c7in\u2019in yeni \u201c\u0130pek Yolu\u201d Projesinin tam olarak merkezinde konumlanmakta ve de k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in stratejik bak\u0131mdan \u00e7ok \u00f6nemli pozisyonda yerini almaktad\u0131r. Bu nedenle \u00e2deta bir Vietnam \u00e7\u0131kmaz\u0131na d\u00f6nen Yemen sava\u015f\u0131 sadece bir \u00fclkenin i\u00e7 sava\u015f\u0131 olmamakla birlikte k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in ticari ve ekonomik anlamda ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sorun te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n Yemen i\u00e7 sava\u015f\u0131ndaki akt\u00f6rlere daha yak\u0131ndan bakacak olursak, en \u00f6nemli taraflardan biri olan Husiler \u0130ran\u2019\u0131n vekalet sava\u015flar\u0131ndaki en \u00f6nemli uzant\u0131lar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle Suudi Arabistan petrol sahas\u0131na ve petrol tesislerine sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n Husilerden ziyade bizzat \u0130ran deste\u011fi ile ve \u0130ran\u2019\u0131n direktifleri ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine dair uluslararas\u0131 kamuoyunun ve Bat\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u015f\u00fcphesi yoktur. Her ne kadar \u0130ran bu d\u00fc\u015f\u00fcncelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131ksa da zaten asimetrik sava\u015flarda Husilerin deneyiminin ve kullan\u0131lan te\u00e7hizat ve silah kayna\u011f\u0131n\u0131n \u0130ran tecr\u00fcbeleri ve sava\u015f taktikleri ile birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Asl\u0131nda Husiler\u2019in \u015eii ideolojileri ile \u0130ran \u015eii ideolojisinden\u00a0 farkl\u0131d\u0131r. Husi hareketinin temelini olu\u015fturan Zeydiler asl\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu zaman\u0131nda Yemen politik sahnesinde s\u0131k\u00e7a yer alm\u0131\u015flard\u0131r .Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile birlikte belli bir s\u00fcre Kuzey Yemen\u2019i monar\u015fik bir krall\u0131k olarak y\u00f6nettikten sonra M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n deste\u011fi ile milliyet\u00e7i bir Arap cumhuriyeti kurulmu\u015f ve bu s\u00fcre zarf\u0131nda da Suudi Arabistan ile ortakla\u015fa hareket ederek Sovyetlerin ve M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n deste\u011fi ile kurulmu\u015f resmi h\u00fck\u00fbmete kar\u015f\u0131 ayaklanmalar\u0131 desteklemi\u015ftir. M\u0131s\u0131r ve Suudi Arabistan aras\u0131nda sorunlar \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcnce cumhuriyet\u00e7i h\u00fck\u00fbmet bir s\u00fcreli\u011fine bu sava\u015fta galip gelmi\u015ftir.<\/p>\n 1978 y\u0131l\u0131ndaki cumhuriyetin generallerinden Ali Abdullah Salih \u00a0Kuzey Yemen H\u00fck\u00fbmetinin\u00a0 ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti ve 1990 y\u0131l\u0131nda G\u00fcney Yemen\u2019de Sovyet deste\u011fi ile kurulan Yemen Halk Cumhuriyeti\u2019nin (Arapd\u00fcnyas\u0131nda kurulan ilk ve tek sosyalist devlettir) zay\u0131flamas\u0131 ile iki \u00fclke birle\u015fmi\u015ftir ve Salih, Yemen\u2019in ilk ba\u015fkan\u0131 olmu\u015ftur. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda Zeydiler, Salih H\u00fck\u00fbmetini yolsuzluk ve yetkilerini k\u00f6t\u00fcye kullanmakla su\u00e7layarak tekrar bir muhalefet hareketi olarak H\u00fcseyin El-husi \u00f6nderli\u011finde, Husi hareketini ba\u015flatt\u0131lar. Bu hareketin radikalle\u015fmesi ve d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 2003 y\u0131l\u0131nda Amerika\u2019n\u0131n Irak i\u015fgalidir. Hizbullah\u2019\u0131n L\u00fcbnan politikalar\u0131n\u0131 \u00f6rnek alan ve de askeri destek alan Husiler kendilerini \u201cEnsar Allah\u201d olarak adland\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6zellikle Salih H\u00fck\u00fbmetinin 2000 y\u0131l\u0131nda Aden k\u00f6rfezinde Amerikan askerlerine yap\u0131lan El Kaide sald\u0131r\u0131s\u0131 sonucu Amerika Birle\u015fik Devletleri ile yak\u0131nla\u015fmas\u0131 ve askeri\/ekonomik destek almaya ba\u015flamas\u0131 sebebiyle[5]<\/a> Husiler i\u00e7in Amerika Birle\u015fik Devletleri ile birlikte Salih H\u00fck\u00fbmeti de art\u0131k devrilmesi gereken bir hedefti. 2004 y\u0131l\u0131nda Husi hareketi lideri H\u00fcseyin El-Husi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Saada eyaletinde Salih ve de Suudi Arabistan H\u00fck\u00fbmeti, Husi isyan\u0131n\u0131 bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 fakat ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. 2004-2010 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u00fcrekli \u015fekilde h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 bir ayaklanma ve isyan politikas\u0131 izleyen Husiler 2010 y\u0131l\u0131nda ate\u015fkes imzalad\u0131 fakat 2011 y\u0131l\u0131nda Arap Bahar\u0131n\u0131n yemen ula\u015fmas\u0131 ile Salih H\u00fck\u00fbmetine kar\u015f\u0131 ayaklanmalarda yer ald\u0131.<\/p>\n Suudi Arabistan i\u00e7in Yemen hem stratejik hem de politik g\u00fcvenlik ac\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli bir konumdad\u0131r. hem 2015 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in m\u00fcdahale karar\u0131 ile ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u201cKararl\u0131l\u0131k Operasyonu\u201d \u00f6ncesi hem de operasyon sonras\u0131 Yemen\u00a0 i\u00e7 sava\u015f\u0131 di\u015f politikas\u0131n\u0131 belirleyen en \u00f6nemli noktalardan biri olmu\u015ftur. Suudi Arabistan i\u00e7in Yemen hem K\u0131z\u0131ldeniz\u2019deki yat\u0131r\u0131m projeleri i\u00e7in hem Do\u011fu Afrika ile ticaret g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 hem de Aden k\u00f6rfezi ve de Bab\u00fcl-Mendep bo\u011faz\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ve de s\u0131n\u0131r \u00fclkesi Yemen\u2019de bir \u015eii h\u00fck\u00fbmeti ya da Suudi Arabistan\u2019a muhalefet bir h\u00fck\u00fbmet ya da siyasi bir ideolojinin burada g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131n\u0131n engellenmesi ba\u015fl\u0131ca konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. 2012 y\u0131l\u0131nda Salih H\u00fck\u00fbmeti yerine alternatif olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri Abdurrabu Mansur El Hadi ba\u015fa ge\u00e7tikten sonra federal h\u00fck\u00fcmet kurma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Fakat bununla alakal\u0131 ulusal ya da uluslararas\u0131 giri\u015fimler sonu\u00e7suz kald\u0131. Eski ba\u015fkan Salih\u2018in h\u00fck\u00fcmetinde ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f olan Hadi, Salih\u2019in siyasi hayati boyunca ona sad\u0131k bir politikac\u0131 olmu\u015f ve de bakan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi yapm\u0131\u015ft\u0131. Fakat istenen istikrar bir t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanamad\u0131.<\/p>\n Yemen i\u00e7 sava\u015f\u0131, uzad\u0131k\u00e7a belli ideolojiler \u00fczerinde blokla\u015fmadan ziyade taktik sava\u015flar\u0131na d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131. 2011-2015 aras\u0131nda Yemen i\u00e7 sava\u015f\u0131nda roller de\u011fi\u015fti. Salih yine saf de\u011fi\u015ftirerek Suudi Arabistan destekli Hadi h\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 Husi\u2019lerle hareket etmeye ba\u015flad\u0131. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda Husiler\u2019in g\u00fc\u00e7lenmesi ve de Hadi h\u00fck\u00fcmetinin \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 ile 2015 y\u0131l\u0131nda 6 ay s\u00fcrece\u011fi planlanan Suudi Arabistan \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki\u00a0 ve di\u011fer K\u00f6rfez \u00dclkelerinin kat\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fturulan Koalisyonun planlanan operasyonu da ba\u015flad\u0131. Bu operasyon sonras\u0131nda Husiler, Saana\u2019n\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irmi\u015f ve Aden\u2019e do\u011fru ilerlemekteydi. Husiler ve \u0130ran tam olarak ayni \u015eii mezhebinden olmasalar bile ortak jeopolitik \u00e7\u0131karlarda ve de ortak d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 (K\u00f6rfez b\u00f6lgesinde Suudi Arabistan ve de ABD hegemonyas\u0131) daha fazla stratejik ortakl\u0131k geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Uluslararas\u0131 m\u00fcdahale ba\u015flad\u0131ktan sonra 6 hafta i\u00e7inde bitece\u011fi planlanan operasyon 6 y\u0131ld\u0131r h\u00e2l\u00e2 s\u00fcr\u00fcyor. M\u00fcdahale ile birlikte hem i\u00e7 sava\u015f daha \u00e7ok akt\u00f6rl\u00fc ve de i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 zor bir batakl\u0131\u011fa d\u00f6nerken sava\u015f\u0131n insani kriz derinli\u011fi daha da artt\u0131. K\u00f6rfez \u00fclkeleri Husiler\u2019e kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayamazken ayr\u0131ca bu karga\u015fadan yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015fan DAE\u015e ve El Kaide gibi \u00f6rg\u00fctler \u00fclkede toprak kont\u00f6rl\u00fc sa\u011flamaya ba\u015flad\u0131. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda Suudi Arabistan\u2019\u0131n politikalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Do\u011fu Afrika\u2019daki politik rakibi olan Birle\u015fik Arap Emirlikleri oda\u011f\u0131n\u0131 G\u00fcney Yemen\u2019e vererek \u00f6zellikle Aden k\u00f6rfezi ve Al-mahra b\u00f6lgesinde n\u00fcfuzunu ve etkinli\u011fini koruyabilmek ad\u0131na g\u00fcney ge\u00e7i\u015f konseyini desteklemeye ve de politik oyun kuruculu\u011funu bu b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Asl\u0131nda buradaki can al\u0131c\u0131 noktalardan biri de 2019 y\u0131l\u0131nda Hadi H\u00fck\u00fbmetinin \u00c7in ile ticari anla\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6n mutabakat imzalamas\u0131na ra\u011fmen BAE\u2019nin\u00a0 bunu engelleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve de Yemen limanlar\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131nda tutarak ticareti kendi \u00fclkesi kontrol\u00fcnde \u015fekillendirmek istemesidir. BAE\u2019nin \u0130ran\u2019\u0131n H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131 bask\u0131lar\u0131ndan kurtulmak amac\u0131yla olu\u015fturdu\u011fu F\u00fcceyre liman\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ile birlikte Yemen\u2019in k\u00f6rfez limanlar\u0131 ve bunlar\u0131 kontrol etmek hem Do\u011fu Afrika stratejik planlar\u0131\u00a0 hem de enerji ticareti ac\u0131s\u0131ndan BAE i\u00e7in kolay vazge\u00e7ilemeyecek bir \u015fanst\u0131r. Bu sebeple G\u00fcney Yemen\u2019in kimin kontrol\u00fcnde olaca\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u0130kinci bir hamle olarak Salih yanl\u0131lar\u0131na silahl\u0131 destek sa\u011flay\u0131p Hadi H\u00fck\u00fbmetinin etki alan\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00a0Hadi ye politik korumay\u0131 sa\u011flayan Suudi Arabistand\u0131r. Ve de Hadi\u2019nin SA \u00e7\u0131karlar\u0131na ters bir ad\u0131m atmayaca\u011f\u0131 kesindir ki bu Al- Mahra projesinde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n G\u00fcney b\u00f6lgesi \u015fu anda Hadi h\u00fck\u00fbmeti, G\u00fcney Ge\u00e7i\u015f Konseyi ve de eski ba\u015fkan Salih yanl\u0131lar\u0131 ye\u011feni Tar\u0131k Abdullah Salih komutas\u0131ndaki askeri gruplar\u0131n g\u00fc\u00e7 sava\u015flar\u0131n\u0131n sahne ald\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lge konumundad\u0131r. Ayr\u0131ca Islah partisi de (M\u00fcsl\u00fcman karde\u015flerin bir uzant\u0131s\u0131 olarak kabul ediliyor) yine bu b\u00f6lgede faal olan gruplardan ve de Selefi hareketin olu\u015fturdu\u011fu Devler Tugay\u0131 ba\u015fka bir isyanc\u0131 grup olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Bu isyanc\u0131 gruplar\u0131n her biri K\u0131z\u0131ldeniz boyunca ya da stratejik \u00f6nemi olan Aden \u015fehri ve de k\u00f6rfez hatt\u0131 boyunca s\u00fcrekli \u015fekilde \u00fcst\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelesi vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Sava\u015f uzad\u0131k\u00e7a daha fazla ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 ya da farkl\u0131 ideolojilerdeki gruplar ortaya \u00e7\u0131karken Yemen\u2019in k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynaklar\u0131 \u00fczerinden sava\u015flar daha da s\u0131kla\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. Buna en yak\u0131n \u00f6rnek Husiler\u2019in petrol zengini b\u00f6lge Marib\u2019e yapt\u0131klar\u0131 sald\u0131r\u0131 ve petrol kaynaklar\u0131n\u0131 kontrol etmek istemelerini g\u00f6sterebiliriz[6]<\/a>. Bu sald\u0131r\u0131lar ve \u00fclke ekonomisi \u00fczerindeki \u00e7ete sava\u015flar\u0131 ilerleyen zamanlarda daha da artaca\u011f\u0131 beklenen bir sonu\u00e7.<\/p>\n Yemen hem k\u00fcresel g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in jeopolitik anlamda \u00e7ok \u00f6nemli bir noktada hem de politik olarak \u0130ran ve Suudi Arabistan rekabet\u00e7i ortam\u0131nda \u00e7ok kilit bir pozisyondad\u0131r. Yemen, \u00c7in i\u00e7in \u201cOne Belt One Road\u201d (Bir Ku\u015fak Bir Yol) stratejisinin\u00a0 en \u00f6nemli noktalar\u0131ndan biri hem K\u0131z\u0131ldeniz\u2019in g\u00fcvenli\u011fi hem de Afrika boynuzunun ticaret damarlar\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yerde konumlanmaktad\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131 ile birlikte Bab\u00fcl-mandep Bo\u011faz\u0131 enerji ticaretinin nabz\u0131n\u0131 tutmaya h\u00e2l\u00e2 devam ederken bir yandan SA\u2019n\u0131n K\u0131z\u0131ldeniz projeleri, Neom \u015fehri projesi ve de bir\u00e7ok yat\u0131r\u0131m stratejileri Yemen limanlar\u0131 ve K\u0131z\u0131ldenizin stratejik g\u00fcvenli\u011fi ile alakal\u0131 t\u00fcm yat\u0131r\u0131m politikalar\u0131n birincil \u00e7arpan\u0131 yine Yemen ve stratejik g\u00fcvenli\u011fidir. Ayr\u0131ca SA\u2019\u0131 \u0130ran\u2019\u0131n H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131 bask\u0131s\u0131ndan kurtaracak Al-mahra petrol borular\u0131 projesi yine Yemen topraklar\u0131nda planlanm\u0131\u015f ve projelendirilmi\u015ftir. BAE i\u00e7in hem Do\u011fu Afrika ticaretini geli\u015ftirme\/kontrol etme ve de enerji transferi\/ticari yat\u0131r\u0131m projeleri i\u00e7in (string of ports strategy ve Dubai World i\u00e7in ticari projeler gibi) Yemen en \u00f6nemli stratejik noktalardan biridir. Umman, Kuveyt, Bahreyn, M\u0131s\u0131r ve de Do\u011fu Afrika \u00fclkeleri, Sudan, Somali, Somaliland ve Eritre, Etiyopya i\u00e7inde ayr\u0131ca stratejik \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. ABD ve de Bat\u0131 \u00f6zellikle Asya ticareti ve K\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin buradaki ticari faaliyetleri sebebiyle SA \u00fczerinden kontrol sa\u011flamaya ve partneri ile ortak bir strateji geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. ABD, Biden Y\u00f6netimi ile birlikte Yemen de insani krizin yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel bask\u0131 sebebiyle (buna silah deste\u011finin farkl\u0131 \u00e7etelerin eline ge\u00e7ti\u011fi bilgilerinin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da katarsak) silah deste\u011fini keserek diplomasi ile sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu y\u00f6nde destekleyece\u011fini duyursa bile, bu konuda \u015fimdiye dek somut bir ad\u0131m at\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7 sava\u015f\u0131n uzamas\u0131 hem bu sava\u015f\u0131n insani dram boyutunu daha k\u00f6t\u00fcle\u015ftirmekte hem de insanlar a\u00e7l\u0131k, k\u0131tl\u0131k ve de temel ihtiya\u00e7lar\u0131ndan yoksun bir \u015fekilde hayatta kalmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. K\u00fcresel ve b\u00f6lgesel\u00a0 g\u00fc\u00e7lerin bu kadar \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir noktada Yemen i\u00e7 sava\u015f\u0131 \u00e7ok umutland\u0131r\u0131c\u0131 bir tablo sergileyememektedir.<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a>https:\/\/www.unocha.org\/yemen<\/a><\/p>\n [2]<\/a>https:\/\/www.unicef.org\/emergencies\/yemen-crisis<\/a><\/p>\n [3]<\/a>https:\/\/www.icrc.org\/en\/where-we-work\/middle-east\/yemen\/health-crisis-yemen<\/a><\/p>\n [4]<\/a>https:\/\/worldpopulationreview.com\/countries\/yemen-population<\/a><\/p>\n [5]<\/a>https:\/\/www.cfr.org\/backgrounder\/yemen-crisis<\/a><\/p>\n [6]<\/a> https:\/\/www.middleeastmonitor.com\/20210216-houthis-escalate-attacks-on-saudi-arabia-yemens-marib\/<\/a><\/p>\n <\/p>\n KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n *https:\/\/www.csis.org\/analysis\/america-saudi-arabia-and-strategic-importance-yemen<\/a><\/p>\n *https:\/\/www.washingtonpost.com\/world\/interactive\/2021\/yemen-war-marib-houthis\/<\/a><\/p>\n *https:\/\/arabcenterdc.org\/resource\/a-timeline-of-the-yemen-crisis-from-the-1990s-to-the-present\/<\/a><\/p>\n *https:\/\/www.brookings.edu\/blog\/markaz\/2017\/12\/18\/who-are-the-houthis-and-why-are-we-at-war-with-them\/<\/a><\/p>\n *https:\/\/www.cfr.org\/global-conflict-tracker\/conflict\/war-yemen<\/a><\/p>\n *https:\/\/www.mei.edu\/publications\/strategic-maneuvering-gulf-states-amid-us-china-tensions<\/a><\/p>\n *https:\/\/blogs.lse.ac.uk\/mec\/2017\/12\/28\/emiratis-omanis-saudis-the-rising-competition-for-yemens-al-mahra\/<\/a><\/p>\n *https:\/\/nationalinterest.org\/blog\/middle-east-watch\/saudi-arabia%E2%80%99s-war-yemen-about-oil-90736<\/a><\/p>\n *https:\/\/studies.aljazeera.net\/en\/analyses\/escalation-war-and-peace-initiatives-yemen-dimensions-and-scenarios<\/a><\/p>\n *https:\/\/www.reuters.com\/world\/middle-east\/who-is-fighting-yemens-war-2021-12-07\/<\/a><\/p>\n *https:\/\/www.eni.com\/en-IT\/global-energy-scenarios\/strait-hormuz.html<\/a><\/p>\n <\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.tespam.org\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/yemen.png\")
<\/a><\/p>\n