\u00dclke olarak ger\u00e7ekten de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir d\u00fczensiz g\u00f6\u00e7men\/s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 niteli\u011findeki n\u00fcfusa ev sahipli\u011fi yap\u0131yoruz. Devlet kurumlar\u0131m\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 resmi verilere ek olarak, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 stat\u00fcdeki yabanc\u0131 uyruklu say\u0131lar\u0131ndaki art\u0131\u015f oranlar\u0131 ve belirsizlikler de, bu ba\u011flamda analizler yapmay\u0131 ve politikalar \u00fcretebilmeyi hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz daha da zor bir hale getiriyor.<\/p>\n
\u00d6te taraftan mevcut veri paketleri de, tutarl\u0131 analizler ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in bir hayli yetersiz kal\u0131yor.<\/p>\n
*<\/p>\n
\u015eimdi mevcut tabloyu daha iyi anlayabilmek i\u00e7in, gelin baz\u0131 resmi a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yorumlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle son d\u00f6nemlerde resmi kurumlar\u0131n temsilcileri taraf\u0131ndan ilan edilen baz\u0131 rakamlara bakal\u0131m:<\/p>\n
-May\u0131s 2022 itibar\u0131 ile ge\u00e7ici koruma stat\u00fcs\u00fcndeki (Suriyelilerle birlikte) T\u00fcrkiye\u2019de toplam 5,6 milyon civar\u0131nda kay\u0131tl\u0131 yabanc\u0131 uyruklu ki\u015fi ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n
-Kay\u0131tl\u0131 Suriyeli say\u0131s\u0131 3,8 milyon civar\u0131ndad\u0131r. Bu rakam\u0131n sadece ortalama 51 bini ge\u00e7ici bar\u0131nma merkezlerinde kontroll\u00fc bir ortamda ikamet etmektedir.<\/p>\n
-Bu kay\u0131tl\u0131 rakam\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131 3 ilimize (\u0130stanbul, Gaziantep, Hatay) da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Hatay\u2019da kay\u0131tl\u0131 m\u00fclteci say\u0131s\u0131 neredeyse mevcut resmi il n\u00fcfusunun %20\u2019sine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta Kilis\u2019te bu oran yar\u0131 yar\u0131ya yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
-2011 ile 2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de do\u011fan Suriyeli bebek say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k yar\u0131m milyon civar\u0131ndad\u0131r. Bu rakam\u0131n yakla\u015f\u0131k %13\u2019\u00fc vatanda\u015fl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
-Kay\u0131tl\u0131 Suriyeli n\u00fcfusun genel n\u00fcfusa oran\u0131 %4,3 civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
-T\u00fcrkiye\u2019deki ortalama n\u00fcfus art\u0131\u015f oran\u0131 %1,2 civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
-T\u00fcrkiye\u2019de 2011 ile 2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda n\u00fcfus yakla\u015f\u0131k olarak 9 milyon civar\u0131nda artm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda do\u011fum oranlar\u0131 (azal\u0131\u015f trendi ile birlikte) %1,6 civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
-Mart 2022 tarihi itibar\u0131 ile se\u00e7imlerde oy kullanabilecek Suriyeli n\u00fcfus 110 bin civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
-\u00dclkesine d\u00f6nen Suriyeli n\u00fcfus yar\u0131m milyon civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
-Asayi\u015f sorunlar\u0131 sebebiyle s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilen Suriyeli say\u0131s\u0131 20 bin civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
-\u00c7al\u0131\u015fma izni verilen Suriyeli say\u0131s\u0131 31 bin civar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
-780 bin civar\u0131nda Suriyeli (yakla\u015f\u0131k 50 bini \u00fcniversitelerde) devletin e\u011fitim kurumlar\u0131nda e\u011fitim almaktad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k yar\u0131m milyon Suriyeli \u00e7ocuk da e\u011fitim alma ya\u015f\u0131nda olmas\u0131nda ra\u011fmen okula gitmemektedir.<\/p>\n
*<\/p>\n
\u015eimdi gelin yukar\u0131daki rakamlar\u0131 yorumlayal\u0131m.<\/p>\n
-Kay\u0131tl\u0131 yabanc\u0131 uyruklu say\u0131s\u0131, toplam T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun %6,6\u2019s\u0131 civar\u0131ndad\u0131r. Mevcut kay\u0131tl\u0131 say\u0131ya ek olarak, \u201ckay\u0131tl\u0131 say\u0131n\u0131n en az bir yar\u0131s\u0131 kadar da kay\u0131ts\u0131z n\u00fcfus olabilece\u011fi\u201d varsay\u0131m\u0131 \u00fczerinden bir g\u00fcncelleme yap\u0131l\u0131rsa, bu oran (8,4 milyona eri\u015fen toplam kay\u0131tl\u0131 ve kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 yabanc\u0131 uyruklu oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131 ile) %10\u2019a ula\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
-3,8 milyonluk kay\u0131tl\u0131 Suriyeli say\u0131s\u0131 da ayn\u0131 oranda kay\u0131ts\u0131z oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131 ile yeniden hesaplan\u0131rsa, toplam T\u00fcrkiye n\u00fcfusun %6,7\u2019si oran\u0131nda Suriyelinin \u00fclkemizde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tahmin edilebilecektir.<\/p>\n
-Kontroll\u00fc bir \u015fekilde ge\u00e7ici bar\u0131nma merkezinde ikamet eden kay\u0131tl\u0131 Suriyeli oran\u0131 %1,3 civar\u0131ndad\u0131r. Tabii bu senaryodaki kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 k\u0131s\u0131m da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu oran %0,9\u2019a d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
-Kay\u0131tl\u0131 rakam\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7 ilimize da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, ilgili illerdeki demografik ve sosyo-ekonomik politikalar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 ve y\u00f6netimini zorla\u015ft\u0131racakt\u0131r. \u00d6zellikle Hatay ve Hatay\u2019\u0131n Kilis gibi baz\u0131 il\u00e7elerindeki oranlar bir hayli riskli ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
-Do\u011fumun mevcut toplam kay\u0131tl\u0131 Suriyeli n\u00fcfusa oran\u0131 %13 civar\u0131ndad\u0131r. Bu oran 8 y\u0131ll\u0131k zaman zarf\u0131 d\u00e2hilindeki ilgili d\u00f6nemlere da\u011f\u0131t\u0131larak bir hesap yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deki Suriyeli n\u00fcfusun do\u011fum oran\u0131 %1,6 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecektir. Bu T\u00fcrkiye\u2019deki mevcut do\u011fum oranlar\u0131 ile hemen hemen ayn\u0131 d\u00fczeydedir. (Not: Her do\u011fumun kay\u0131t alt\u0131nda olmas\u0131 gere\u011fi \u00fczere, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 kesim bu hesapta dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n
-Mevcut se\u00e7men say\u0131lar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda k\u0131sa ve orta vadede vatanda\u015fl\u0131k alan Suriyeli se\u00e7men say\u0131s\u0131 ulusal d\u00fczeyde dengeleri etkileyecek g\u00fcce sahip olamayacakt\u0131r. Fakat bu senaryolar\u0131n farkl\u0131 projeksiyonlar e\u015fli\u011finde uzun vadeli ve lokal bazda da yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
-0,5 milyon civar\u0131nda bir n\u00fcfusun \u00fclkesine d\u00f6nmesinin sa\u011flanabilmesi \u00f6nemlidir.<\/p>\n
-\u00dclkesine d\u00f6nen (veya g\u00f6nderilen) Suriyelilerin %4\u2019\u00fc asayi\u015f sorunlar\u0131na sebep olmas\u0131 sebebiyle s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmi\u015ftir. Bu \u00f6nemli bir su\u00e7 oran\u0131d\u0131r.<\/p>\n
-Mevcut toplam Suriyeli n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k olarak yar\u0131s\u0131n\u0131n i\u015fg\u00fcc\u00fc olarak de\u011ferlendirilebilece\u011fi varsay\u0131m\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, resmi \u00e7al\u0131\u015fma izni alma oran\u0131n\u0131n sadece %1 civar\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilecektir. Bu da geri kalan %99\u2019luk i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ka\u00e7ak stat\u00fcde piyasalarda faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi sonucunu do\u011furmaktad\u0131r. Bu durum da haliyle \u00fclkemizin i\u015fsizlik politikalar\u0131n\u0131 negatif etkileyebilecektir.<\/p>\n
-\u00dclkemizdeki mevcut kay\u0131tl\u0131 Suriyeli n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k %20\u2019si devletin e\u011fitim kurumlar\u0131ndan faydalanmaktad\u0131r. \u00d6te yandan %13\u2019\u00fc de ilgili hizmetlerden faydalanmamaktad\u0131r.<\/p>\n
-Kay\u0131tlara g\u00f6re Suriyeli e\u011fitim alma ya\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00e2hilindeki n\u00fcfusun (\u00fcniversite k\u0131sm\u0131 hari\u00e7), mevcut kay\u0131tl\u0131 Suriyeli n\u00fcfusa oran\u0131 %33\u2019t\u00fcr.\u00a0 Bu oran T\u00fcrkiye i\u00e7in %21 civar\u0131ndad\u0131r. Bu fark Suriyeli n\u00fcfusun \u00e7ok daha gen\u00e7 nitelikte bir potansiyele sahip oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Bu oran da orta vadede n\u00fcfus b\u00fcy\u00fcme ve do\u011fum rakamlar\u0131 ile ilgili daha farkl\u0131 projeksiyonlar kurgulanmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
*<\/p>\n
Peki, bu tablo \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir risk ve k\u0131r\u0131lganl\u0131k m\u0131 ihtiva etmektedir?<\/p>\n
Faydas\u0131 ve zararlar\u0131 nelerdir?<\/p>\n
Y\u00f6netilemez bir boyutta m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
T\u00fcrk Devlet gelene\u011fi perspektifinden bu tablo nas\u0131l okunmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Bu okuma yap\u0131l\u0131rken, nelere dikkat edilmelidir?<\/p>\n
S\u00fcre\u00e7 nas\u0131l bir planlama ile y\u00f6netilmelidir?<\/p>\n
Bu durum T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ulus devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 riske atabilecek midir?<\/p>\n
Bu riskle birlikte farkl\u0131 f\u0131rsatlar do\u011fabilecek midir?<\/p>\n
Suriyeliler ve di\u011fer m\u00fclteciler geri g\u00f6nderilebilecek midir?<\/p>\n
Uzun vadede \u00fclkedeki dinamikleri etkileyecek bir arg\u00fcman olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilecek midir?<\/p>\n
M\u00fclteciler T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fcme hedeflerine ve ekonomisine katk\u0131 sa\u011flamakta m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
*<\/p>\n
Gelin bu sorular\u0131 da bir sonraki yaz\u0131m\u0131zda ele alal\u0131m\u2026<\/p>\n
<\/p>\n
\u00dclke olarak ger\u00e7ekten de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir d\u00fczensiz g\u00f6\u00e7men\/s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 niteli\u011findeki n\u00fcfusa ev sahipli\u011fi yap\u0131yoruz. Devlet kurumlar\u0131m\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 resmi verilere ek olarak, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 stat\u00fcdeki yabanc\u0131 uyruklu\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[106,879,1096],"tags":[1176,307],"ppma_author":[2016],"class_list":["post-11617","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari","category-politika-diplomasi-ihtilaflar-guvenlik","category-sosyoloji","tag-goc","tag-suriye"],"yoast_head":"\n
\n>O\u011fuzhan Akyener\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"