Sonunda Kurban Bayram\u0131\u2019n\u0131 da u\u011furlad\u0131k. Her bayram oldu\u011fu gibi (!) al\u0131nan onca \u00f6nleme ra\u011fmen trafik kazalar\u0131 g\u00fcndemin ilk s\u0131ras\u0131ndaki yerini kapt\u0131rmad\u0131. \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da radar \u00f6nlemleriyle ciddi bir dua ald\u0131 necip T\u00fcrk Milletinden!<\/p>\n
Tabi bayram bitti ve herkes kendi g\u00fcndemine d\u00f6nm\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bir tarafta savunma sanayi dolay\u0131s\u0131yla yap\u0131lan milyar dolarl\u0131k ihracatlar, di\u011fer tarafta yolsuzluk dosyalar\u0131yla g\u00fcndeme gelen belediyeler, ba\u015fka bir tarafta yolsuzlukla itham edilen belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015fan Genel Ba\u015fkanlar\u2026 Dedi\u011fimiz gibi herkesin g\u00fcndemi farkl\u0131 bu aralar\u2026<\/p>\n
Hat\u0131rlars\u0131n\u0131z biz de bayram \u00f6ncesi Lozan\u2019dan kimi notlar\u0131 sizlerle payla\u015fm\u0131\u015f ve \u201cLozan zafer midir hezimet mi?\u201d sorusunun cevab\u0131n\u0131 sizlere b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131k. Bug\u00fcn Lozan notlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 daha sizlerle payla\u015fal\u0131m.<\/p>\n
\u0130lk yaz\u0131da da bahsetti\u011fimiz gibi Lozan konusu hemen herkesin \u00fczerinde fikir y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ve fakat \u00e7ok fazla bilgi sahibi olmad\u0131\u011f\u0131 konulardan biridir. Son d\u00f6nemde sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131nda bu manzaray\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Lord Curzon\u2019\u0131 alelade bir \u0130ngiliz b\u00fcrokrat\u0131 ilan edenlerden, \u0130smet Pa\u015fa\u2019n\u0131n masaya yumru\u011fu nas\u0131l vurdu\u011funu anlatanlara kadar yelpaze olduk\u00e7a geni\u015f. Ancak bilgiyi bulmak pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ha \u015funu da hemen s\u00f6yleyelim, bilgiye ula\u015fmak i\u00e7in Kaf da\u011f\u0131n\u0131 a\u015fmaya falan da gerek yok. Bu konu \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f ciddi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 okumak yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Hat\u0131rlarsan\u0131z Lozan\u2019\u0131 anlatan ilk b\u00f6l\u00fcmde konferans\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u0130smet Pa\u015fa\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fman\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sizlerle payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. \u0130smet Pa\u015fa dile olan hakimiyetini (!)g\u00f6stermi\u015f ve m\u00fcthi\u015f bir giri\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu da tabi Lord Curzon\u2019\u0131 fazlas\u0131yla mutlu etmi\u015fti. Mutluluk san\u0131r\u0131m bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015f. Birka\u00e7 s\u0131f\u0131r \u00f6nde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylesek abartm\u0131\u015f olmay\u0131z. \u0130ngilizlerin Lozan s\u0131ras\u0131nda ciddi bir istihbarat oyunu \u00e7evirdi\u011fini duymak eminiz bir \u00e7o\u011funuzu \u015fa\u015f\u0131rtmayacakt\u0131r. \u0130stanbul\u2019a yerle\u015ftirdikleri \u00f6zel yeti\u015ftirilmi\u015f bir ekiple Ankara h\u00fck\u00fcmetinin Lozan\u2019a \u00e7ekti\u011fi telgraflar\u0131 \u00f6nceden ele ge\u00e7irmi\u015f, \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f ve Lozan\u2019daki heyetimizin eline ula\u015fmadan Lord Curzon\u2019\u0131n eline ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Yani Lord Curzon salona girdi\u011finde heyetimizin hangi direktifleri ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyordu.<\/p>\n
\u0130stanbul ve \u00c7anakkale bo\u011fazlar\u0131 Lozan\u2019da konu\u015fulan ilk konular aras\u0131ndayd\u0131. D\u00fcnyadaki hemen t\u00fcm su yollar\u0131na bir \u015fekilde h\u00e2kim olan \u0130ngilizler i\u00e7in bu konu \u00e7ok \u00f6nemliydi. Bu nedenle heyetimize zor anlar ya\u015fatt\u0131lar. Bu tedirgin edici tutum s\u00f6zle\u015fmeye de yans\u0131d\u0131. \u0130mzalanan Bo\u011fazlar s\u00f6zle\u015fmesine g\u00f6re, bu \u00e7ok kritik noktalara T\u00fcrk askeri giremeyecekti. Ayr\u0131ca tahkimatta da bulunamayacakt\u0131. Yani sizin anlayaca\u011f\u0131n\u0131z \u0130ngiliz i\u015fgali devam ediyordu. Bo\u011fazlarda egemenlik haklar\u0131m\u0131z yok h\u00fckm\u00fcndeydi. T\u00fcrkiye bu noktalarda savunma ve g\u00fcvenlik anlam\u0131nda tedbir dahi alamayacakt\u0131. \u0130smet Pa\u015fa ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki heyetimizin fedakarl\u0131klar manzumesine Bo\u011fazlar da eklenmi\u015fti.<\/p>\n
Lozan\u2019\u0131n 129.maddesinde bo\u011fazlar\u0131n \u0130ngiliz imparatorlu\u011funa terk edilece\u011fi belirtiliyor. Bununla da yetinilmeyerek maddenin 2.f\u0131kras\u0131nda bizim b\u00f6lgeye m\u00fcfetti\u015f g\u00f6nderebilece\u011fimiz belirtiliyor. Tabi \u0130ngilizlerden izin almak ko\u015fuluyla! Ger\u00e7ekten f\u0131kra gibi de\u011fil mi? 128.maddede konuyla ilgili \u015fu ilgin\u00e7 ifade yer al\u0131yor: \u201cT\u00fcrk H\u00fck\u00fcmeti, Britanya imparatorlu\u011fu, Fransa ve \u0130talya h\u00fck\u00fcmetlerine\u2026 abideleri muhtevi olan arsalar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 EBED\u0130YEN terk etmeyi taahh\u00fct eder.\u201d Evet EBED\u0130YEN!<\/p>\n
Benzer bir durumun Diyarbak\u0131r Ergani\u2019de bulunan \u00e7akmak ta\u015f\u0131 madeni i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hat\u0131rlatal\u0131m.<\/p>\n
B\u00f6ylece \u00c7anakkale\u2019de yatan 250 bin \u015fehidimizin ebedi istirahatgahlar\u0131n\u0131, 18 y\u0131l boyunca yani Monrt\u00f6\u2019ye kadar \u0130ngiliz insaf\u0131na terk etmi\u015ftik.<\/p>\n
\u00c7anakkale ve \u0130stanbul bo\u011fazlar\u0131n\u0131n stratejik b\u00f6l\u00fcmleri Mont\u00f6\u2019ye kadar \u0130ngiliz denetiminde kald\u0131. Yani bu b\u00f6lgelerde \u0130ngiliz i\u015fgali 18 y\u0131l daha devam etti.<\/p>\n
Bu b\u00f6lgeler T\u00fcrk askerine kapat\u0131lm\u0131\u015f, ge\u00e7i\u015f kontrol\u00fc bo\u011fazlar komisyonuna b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi \u0130ngiltere, Fransa, \u0130talya ve Japonya taraf\u0131ndan garanti edilmi\u015fti. Yani kendi topra\u011f\u0131m\u0131z olan bu b\u00f6lgelerde hi\u00e7bir hakk\u0131m\u0131z ve yetkimiz yoktu. Bu 18 y\u0131l zarf\u0131nda b\u00f6lgeye ne askerimiz girebildi ne de denetim yap\u0131labildi. Hatta \u00c7anakkale zaferimizi anlatan abideyi 1959\u2019da bitirip 1960\u2019da a\u00e7abildik.<\/p>\n
Lozan bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131yla ilgili konu\u015fulacak ve anlat\u0131lacak bir\u00e7ok konu mevcut. Az\u0131nl\u0131klar konusu mesela! Ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir belgesel konusu! Ege adalar\u0131 ve di\u011ferleri! O da \u00f6yle! Musul ve Kerk\u00fck meselesi! Ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir dizi konusu olacak \u00e7apta ve ilgin\u00e7likte! Tabi evirip \u00e7evirmeden oldu\u011fu gibi anlatarak.<\/p>\n
Yine a\u00e7\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lmasa da \u00f6zellikle \u0130ngilizlerin, T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in Hilafetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015ftu\u011funa dair emareler de mevcuttur. Bunu g\u00fcndeme getiren tarih\u00e7iler, B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde Lozan antla\u015fmas\u0131n\u0131n 1 ayda onaylanmas\u0131na ra\u011fmen \u0130ngiliz parlamentosunda bunun 8 ay sonra yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamakta. 10 Ocak 1924\u2019te \u0130ngiltere Kral\u0131 5. George, Avam kamaras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada Lozan\u2019la ilgili tasar\u0131n\u0131n derhal g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere parlamentoya gelece\u011fini belirterek; \u201cBu tasar\u0131 kabul edilir edilmez Lozan onaylanm\u0131\u015f olacak ve yeni bir \u00e7a\u011f ba\u015flayacak\u201d demi\u015fti. Ba\u015flayaca\u011f\u0131 Kral taraf\u0131ndan duyurulan yeni d\u00f6nem ya da \u00e7a\u011f neydi? Haydi hep birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnelim.<\/p>\n
Al\u0131n size kafa kar\u0131\u015ft\u0131racak bir soru daha: Tam g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin kesildi\u011fi d\u00f6nemde, 17 \u015eubat 1923\u2019te, 1. \u0130zmir \u0130ktisat kongresinin ba\u015flamas\u0131 tesad\u00fcf m\u00fcd\u00fcr? Yoksa g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri yeniden ba\u015flatacak hamle midir?<\/p>\n
Lozan Bar\u0131\u015f antla\u015fmas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin tapusu de\u011fildir. Ancak T\u00fcrkiye\u2019nin kaderini derinden etkilemi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019sinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bu antla\u015fmayla \u00e7izilmi\u015ftir. Ne yaz\u0131k ki y\u0131llar y\u0131l\u0131 ya\u015fanan b\u00f6l\u00fcc\u00fc ter\u00f6rden, ekonomik sorunlara, d\u0131\u015f politikadaki uzun s\u00fcren uykudan karde\u015f co\u011frafyalara s\u0131rt d\u00f6n\u00fclmesine kadar bir\u00e7ok ar\u0131zada etkisi mevcuttur.<\/p>\n
Yeri geldik\u00e7e Lozan\u2019\u0131 ve Lozan\u2019a ba\u011fl\u0131 konular\u0131 anlatmaya devam edece\u011fiz. G\u00fcndem eninde sonunda bizi oraya g\u00f6t\u00fcrecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sonunda Kurban Bayram\u0131\u2019n\u0131 da u\u011furlad\u0131k. Her bayram oldu\u011fu gibi (!) al\u0131nan onca \u00f6nleme ra\u011fmen trafik kazalar\u0131 g\u00fcndemin ilk s\u0131ras\u0131ndaki yerini kapt\u0131rmad\u0131. \u0130\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da radar \u00f6nlemleriyle\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":229,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[2275,2265],"tags":[],"ppma_author":[2300],"class_list":["post-20296","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polat-tvenerji","category-tv-kose-yazilari"],"yoast_head":"\n