Meksika bug\u00fcn d\u00fcnyadaki en karma\u015f\u0131k su\u00e7 ekosistemlerinden birine sahip. 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131na dayanan bu ekosistemin k\u00f6kleri; \u00fclkedeki siyasal istikrars\u0131zl\u0131k, zay\u0131f yerel y\u00f6netimler, yolsuzluk, g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ve ABD pazar\u0131n\u0131n devasa uyu\u015fturucu talebiyle birle\u015ferek zamanla b\u00fcy\u00fck bir su\u00e7, siyaset ve ekonomi \u00fc\u00e7geni olu\u015fturur. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u00fc\u00e7\u00fck ka\u00e7ak\u00e7\u0131 gruplar\u0131 olan Meksika\u2019daki su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleri; zamanla b\u00f6lgesel f\u0131rsatlar\u0131 de\u011ferlendirir, devlet i\u00e7indeki yozla\u015fman\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bo\u015fluklardan faydalan\u0131r. 1960\u2019lardan itibaren ABD\u2019nin marihuana ve eroine y\u00f6nelik bask\u0131lar\u0131 artt\u0131k\u00e7a Meksika, bu maddelerin ana \u00fcretim ve ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 h\u00e2line gelir. Yerel \u00e7eteler bu d\u00f6nemde giderek daha profesyonelle\u015fir; plaza sistemi ad\u0131 verilen b\u00f6lgesel kontrol mekanizmas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar ve her b\u00f6lge, uyu\u015fturucu sevkiyat\u0131n\u0131 organize eden bir su\u00e7 patronunun y\u00f6netimine b\u0131rak\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu ticaretinin k\u00fcreselle\u015fmesi ve k\u00e2r\u0131n trilyon dolara yakla\u015fmas\u0131yla birlikte bu yap\u0131lar birer sokak \u00e7etesinden \u00e7\u0131k\u0131p yeralt\u0131 ekonomisini y\u00f6neten b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Kolombiya kartelleri 1980\u2019lerin sonunda zay\u0131flamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Meksika kartelleri bu bo\u015flu\u011fu devral\u0131r. Art\u0131k ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 rolleri; \u00fcretici ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n ana merkezi h\u00e2line gelir. Bu s\u00fcre\u00e7te Sinaloa Karteli, Meksika\u2019n\u0131n kuzeybat\u0131s\u0131nda y\u00fckselerek uluslararas\u0131 arenan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinden biri olur. Onun yan\u0131nda Los Zetas, eski \u00f6zel kuvvet mensuplar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu asker\u00ee disipline sahip yap\u0131s\u0131yla \u015fiddetin dozunu art\u0131r\u0131r. Ard\u0131ndan Gulf Cartel, Beltr\u00e1n Leyva Karde\u015fleri ve di\u011fer b\u00f6lgesel yap\u0131lar ortaya \u00e7\u0131kar ve \u00fclke \u00e2deta birbirine rakip paramiliter su\u00e7 devlet\u00e7iklerine b\u00f6l\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n
Bu karteller uyu\u015fturucu ticaretinin yan\u0131nda petrol h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, organ ticaretinin, siber su\u00e7lar\u0131n, b\u00f6lgesel vergilendirmenin ve propaganda faaliyetlerinin de merkezine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Meksika\u2019da karteller \u00f6yle bir seviyeye gelir ki yollar\u0131, k\u00f6yleri, \u015fehirleri, mahkemeleri, hatta vergi toplama mekanizmalar\u0131n\u0131 bile kendi otoriteleriyle y\u00f6neten paralel y\u00f6netimler kurarlar. \u0130\u015fte tam bu karma\u015fan\u0131n ortas\u0131nda yeni bir \u015fiddet modeli do\u011far: melez karakterli, hem paramiliter hem ekonomik hem de psikolojik operasyon kabiliyeti y\u00fcksek bir narkoter\u00f6r yap\u0131.<\/p>\n
Bu yeni modelin doruk noktas\u0131, Meksika\u2019n\u0131n Jalisco b\u00f6lgesinde y\u00fckselen C\u00e1rtel de Jalisco Nueva Generaci\u00f3n olur. CJNG, di\u011fer kartellerin aksine yaln\u0131zca b\u00f6lge kontrol\u00fc ve uyu\u015fturucu ticareti de\u011fil; ayn\u0131 zamanda modern sava\u015f tekniklerini, drone tabanl\u0131 sald\u0131r\u0131 sistemlerini, a\u011f\u0131r silahlarla donat\u0131lm\u0131\u015f z\u0131rhl\u0131 konvoylar\u0131 ve profesyonel sicario e\u011fitim kamplar\u0131n\u0131 stratejik bi\u00e7imde kullan\u0131r. Los Zetas\u2019\u0131n asker\u00ee disiplinini, Sinaloa Karteli\u2019nin uluslararas\u0131 a\u011f\u0131n\u0131 ve kendi b\u00f6lgesel k\u00f6klerini birle\u015ftirerek tehdit seviyesini her y\u0131l bir \u00fcst basama\u011fa ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
CJNG\u2019nin kurucusu Nemesio Oseguera Cervantes – El Mencho, bu modern \u015fiddet doktrininin mimar\u0131 olur. Lider profili, klasik kartel patronlar\u0131ndan \u00e7ok daha farkl\u0131d\u0131r: g\u00f6r\u00fcnmez, sistematik, intikamc\u0131 ama bir o kadar rasyonel. Kendini g\u00f6stermeden y\u00f6neten bir g\u00f6lge patron olarak \u00f6rg\u00fct\u00fc h\u0131zla geni\u015fletir. CJNG\u2019nin propaganda videolar\u0131 devasa silahl\u0131 konvoylar, disiplinli birlikler, Kore tarz\u0131 askeri dizili\u015fler ve kartel bayraklar\u0131yla doludur. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler rakiplere g\u00f6zda\u011f\u0131 vermekle yetinmez, ayn\u0131 zamanda halk\u0131n ve devletin psikolojik s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da zorlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Yard\u0131m da\u011f\u0131tma g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle halk nezdinde koruyucu ve sempatik g\u00fc\u00e7 kimli\u011fi in\u015fa edilirken rakiplerine y\u00f6nelik vah\u015fi infaz rit\u00fcelleriyle \u015fiddet bir ileti\u015fim stratejisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n
El Mencho\u2019nun yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte Meksika \u00f6zel kuvvetleri taraf\u0131ndan etkisiz h\u00e2le getirilmesi, bu tabloyu de\u011fi\u015ftirmez; aksine daha tehlikeli bir a\u015famaya evrilir \u00e7\u00fcnk\u00fc CJNG gibi karma\u015f\u0131k narkoter\u00f6r yap\u0131lar\u0131, lider kayb\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131nda da\u011f\u0131lmaz; fraksiyonlara ayr\u0131larak daha k\u00fc\u00e7\u00fck ama daha sald\u0131rgan h\u00fccrelere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Grupo Elite, Los Deltas gibi alt yap\u0131lar art\u0131k liderlik sava\u015f\u0131 verecek; Meksika\u2019n\u0131n bat\u0131s\u0131 yeni bir g\u00fc\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na s\u00fcr\u00fcklenecek; ABD s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n b\u00f6lgelerde kontrols\u00fcz \u015fiddet yeniden artacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu tarihsel s\u00fcre\u00e7, narkoter\u00f6r\u00fcn asl\u0131nda Meksika\u2019ya \u00f6zg\u00fc bir mesele olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u00e7ok daha geni\u015f bir co\u011frafyada etkileri olabilecek k\u00fcresel bir g\u00fcvenlik k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Nitekim Balkanlar\u2019da, Afrika\u2019da, Orta Avrupa\u2019da ve Ortado\u011fu\u2019da baz\u0131 yap\u0131lar bug\u00fcn CJNG\u2019nin modelini inceleyerek kendi paramiliter ve ekonomik su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerini hibritle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye gibi jeopolitik kav\u015fak noktalar\u0131nda bulunan devletler i\u00e7in bu evrime, uyu\u015fturucu sorunu olarak bakman\u0131n \u00f6tesinde bu hususun ayn\u0131 zamanda ulusal g\u00fcvenli\u011fin stratejik tehdit alan\u0131 h\u00e2line de geldi\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekir.<\/p>\n
Modern g\u00fcvenlik co\u011frafyas\u0131n\u0131n bu derin k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan yaln\u0131z uzak bir co\u011frafyan\u0131n hik\u00e2yesi de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Meksika\u2019daki narkoter\u00f6r yap\u0131lanmalar ile Balkan ge\u00e7i\u015f g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131, Avrupa pazarlar\u0131, Do\u011fu Akdeniz limanlar\u0131 ve Ortado\u011fu koridorlar\u0131 aras\u0131nda binlerce kilometrelik mesafe olsa da ayn\u0131 su\u00e7 ekonomisinin damarlar\u0131yla birbirine ba\u011fl\u0131 bir k\u00fcresel a\u011f mevcuttur. T\u00fcrkiye, jeopolitik konumu itibar\u0131yla Avrupa\u2019n\u0131n uyu\u015fturucu talebine a\u00e7\u0131lan en kritik kav\u015fak noktalar\u0131ndan biridir. Bu nedenle Meksika kartelleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere T\u00fcrkiye uluslararas\u0131 su\u00e7 yap\u0131lar\u0131n\u0131n radar\u0131nda yer almakta, fakat T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok katmanl\u0131 g\u00fcvenlik mimarisi, bu yap\u0131lar\u0131n \u00fclkeye s\u0131zma ihtimalini daha olu\u015fmadan bo\u011fan sert bir bariyer olu\u015fturmaktad\u0131r. Son y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fcr\u00fct\u00fclen K\u00f6k\u00fcn\u00fc Kurutma, Narko\u00e7elik, T\u0131rpan, Batakl\u0131k, Silindir, Kafes ve Narkog\u00fc\u00e7 operasyonlar\u0131, sadece sokakta uyu\u015fturucu satan ki\u015filere y\u00f6nelik m\u00fcnferit kalmaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra birlikte bu i\u015fin arkas\u0131ndaki as\u0131l yap\u0131ya da y\u00f6nelmi\u015ftir. Bu operasyonlar sayesinde uyu\u015fturucu ticaretinin;<\/p>\n
tek tek ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve etkisiz h\u00e2le getirilmi\u015f, b\u00f6ylece uyu\u015fturucu satan k\u00fc\u00e7\u00fck gruplarla yetinilmeyerek onlar\u0131 besleyen ana \u015febekeler, para kaynaklar\u0131 ve lojistik hatlar\u0131 da \u00e7\u00f6kertilmi\u015fir.<\/p>\n
\u00d6zellikle Batakl\u0131k Operasyonu, Avrupa merkezli bir T\u00fcrk k\u00f6kenli su\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131n Latin Amerika ba\u011flant\u0131lar\u0131yla kurdu\u011fu milyarlarca liral\u0131k kara para mekanizmas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kertmi\u015f, uluslararas\u0131 literat\u00fcrde bile \u00f6rnek g\u00f6sterilen bir vaka h\u00e2line gelmi\u015ftir. Yine Mersin ve \u0130zmir limanlar\u0131nda yakalanan tonlarca kokain sevkiyat\u0131, Latin Amerika men\u015feli uyu\u015fturucu ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye \u00fczerinden Avrupa\u2019ya ta\u015f\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik giri\u015fimlerin erken a\u015famada bertaraf edildi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu operasyonlar\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019nin \u201csokak d\u00fczeyinde m\u00fccadele\u201d y\u00fcr\u00fctmedi\u011fini, tam tersine kartelle\u015fme e\u011filimi g\u00f6steren yap\u0131lar\u0131 finansal, lojistik ve \u00f6rg\u00fctsel d\u00fczeyde \u00e7\u00f6kertmeyi hedefleyen bir strateji benimsemesidir. Devletin MASAK \u00fczerinden y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc finansal iz s\u00fcrme faaliyetleri, kripto varl\u0131k transferlerinden uluslararas\u0131 havalelere, alt\u0131n piyasas\u0131 hareketlerinden paravan \u015firketlere kadar \u00e7ok geni\u015f bir alanda su\u00e7 \u00f6rg\u00fctlerinin nefes borular\u0131n\u0131 kesmektedir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de zaman zaman ortaya \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015fan mafya g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc gruplar, CJNG gibi b\u00fcy\u00fck kartellerden taktiksel \u00f6yk\u00fcnme e\u011filimi g\u00f6sterse de devletin operasyonel refleksi bu yap\u0131lar\u0131 daha filiz h\u00e2lindeyken etkisizle\u015ftirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye\u2019de g\u00fcvenlik ayg\u0131t\u0131 mafyala\u015fmaya, kartelle\u015fmeye, b\u00f6lgesel otorite kurmaya veya paralel yap\u0131lanma in\u015fa etmeye y\u00f6nelik her giri\u015fimi ulusal g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelik tehdit olarak kabul eder. Bu nedenle \u00fclke i\u00e7indeki su\u00e7 gruplar\u0131, ne z\u0131rhl\u0131 konvoy olu\u015fturabilir ne paramiliter bir kapasite kurabilir ne b\u00f6lgesel hakimiyet tesis edebilir ne de Meksika\u2019daki gibi yerel devlete d\u00f6n\u00fc\u015fme iddias\u0131nda bulunabilir. Devletin sert ve proaktif tavr\u0131, bu t\u00fcr bir karma\u015f\u0131k su\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de k\u00f6k salmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu operasyonel mukavemet kuvvetinin arkas\u0131nda ise kolluk kuvvetlerinin yan\u0131 s\u0131ra, teknolojik g\u00f6zetim sistemleri, s\u0131n\u0131r kontrol altyap\u0131s\u0131, istihbarat birimlerinin entegre \u00e7al\u0131\u015fma modeli ve uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi mekanizmalar\u0131 yer almaktad\u0131r. T\u00fcrkiye bug\u00fcn Balkan rotas\u0131n\u0131 bask\u0131layan, Akdeniz\u2019den gelen hatlar\u0131 kesen, \u0130ran\u2013A\u011fr\u0131 hatt\u0131n\u0131 kontrol eden, \u0130stanbul merkezli lojistik a\u011flar\u0131 izleyen ve Avrupa ile e\u015f zamanl\u0131 operasyonlar y\u00fcr\u00fcten bir yap\u0131ya sahiptir. Bu b\u00fct\u00fcnl\u00fck, uyu\u015fturucu ticaretinin ekonomik k\u0131sm\u0131n\u0131n yan\u0131nda, PKK ve benzeri \u00f6rg\u00fctlerin finansman\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da stratejik bir tehdit olu\u015fturdu\u011fu ger\u00e7e\u011fini dikkate alan geni\u015f bir g\u00fcvenlik konseptinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla CJNG\u2019nin Meksika\u2019da geli\u015ftirdi\u011fi melez narkoter\u00f6r modeli, T\u00fcrkiye i\u00e7in bir uyar\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131sa da T\u00fcrkiye\u2019nin kurdu\u011fu g\u00fc\u00e7l\u00fc, h\u0131zl\u0131 ve istihbarat temelli g\u00fcvenlik doktrini, b\u00f6yle bir yap\u0131n\u0131n \u00fclkeye n\u00fcfuz etmesini daha olu\u015fmadan engelleyen bir stratejik diren\u00e7 hatt\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Uyu\u015fturucu ticareti, bir kamu d\u00fczeni problemi olmaktan ziyade kartelle\u015fme e\u011filimi g\u00f6steren yap\u0131lar\u0131n ekonomik, paramiliter ve propaganda kapasitesini finanse eden bir tehdit olarak da g\u00f6r\u00fclmelidir. Bu nedenle T\u00fcrkiye\u2019nin son y\u0131llarda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc agresif m\u00fccadele kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda Balkanlar, Avrupa ve Do\u011fu Akdeniz g\u00fcvenlik mimarisini de koruyan bir bariyer niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Meksika\u2019daki narkoter\u00f6r\u00fcn geldi\u011fi boyut, T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcn g\u00f6sterdi\u011fi reaksiyon kapasitesinin ne kadar hayati oldu\u011funu bir kez daha ortaya koymakta; devletin bu refleksi sayesinde CJNG benzeri bir yap\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye topraklar\u0131nda nefes alabilecek bir zemine kavu\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n
H\u00fcseyin Mesut ALVER<\/p>\n
K\u00fcresel G\u00fcvenlik ve Kriz Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Meksika bug\u00fcn d\u00fcnyadaki en karma\u015f\u0131k su\u00e7 ekosistemlerinden birine sahip. 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131na dayanan bu ekosistemin k\u00f6kleri; \u00fclkedeki siyasal istikrars\u0131zl\u0131k, zay\u0131f yerel y\u00f6netimler, yolsuzluk, g\u00fcvenlik kurumlar\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":232,"featured_media":4280462665,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1095,1098,988,106,879],"tags":[],"ppma_author":[2305],"class_list":["post-4280462662","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi-finans-marketler-deger-zincirleri","category-hukuk","category-iklim-cevre","category-kose-yazilari","category-politika-diplomasi-ihtilaflar-guvenlik"],"yoast_head":"\n