{"id":9141,"date":"2020-05-04T02:57:40","date_gmt":"2020-05-03T23:57:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tespam.org\/tr\/?p=9141"},"modified":"2026-08-07T22:15:22","modified_gmt":"2026-08-07T19:15:22","slug":"tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/","title":{"rendered":"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda"},"content":{"rendered":"<p><strong>Emekli T\u00fcmgeneral Cem G\u00fcrdeniz<\/strong><\/p>\n<div class=\"ql-container ng-star-inserted\">\n<div class=\"content-text ql-editor\">\n<p>Tarihimizde devlet kaderini etkileyecek \u00f6yle mektuplar vard\u0131r ki, yeni rotalar belirlemi\u015f, yeni f\u0131rsatlar \u00e7\u0131karm\u0131\u015f k\u0131sacas\u0131 bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015fekillendirmi\u015ftir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u015f\u00fcphesiz en \u00f6nemlisi Mustafa Kemal (Atat\u00fcrk)\u2019\u00fcn Rusya lideri Lenin\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 26 Nisan 1920 mektubudur. B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan 3 g\u00fcn sonra Meclis Ba\u015fkan\u0131 s\u0131fat\u0131 ile Mustafa Kemal, TBMM\u2019nin Moskova H\u00fck\u00fcmetine Birinci Teklifnamesi mektubunu imzalar. Bu belge milli iradenin resmi ilk d\u0131\u015f politika giri\u015fimi, ayn\u0131 zamanda Meclisin ilk g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc konulardan biridir. Milli h\u00fck\u00fcmet (\u0130cra Vekilleri Heyeti) 4 May\u0131s 1920\u2019de kurulur. 5 May\u0131s\u2019taki ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131n birinci g\u00fcndem maddesi Rusya ile ili\u015fkiler konusudur. 26 Nisan mektubu emperyalizme kar\u015f\u0131 giri\u015filecek ortak m\u00fccadeleden bahisle Rusya\u2019dan 5 milyon alt\u0131n, silah, cephane ve malzeme talep eder. Mektuba cevap, 3 Haziran 1920&#8217;de D\u0131\u015f \u0130li\u015fkiler Komiseri Georgiy \u00c7i\u00e7erin imzas\u0131yla gelir. B\u00f6ylece emperyalizm ile e\u015f zamanl\u0131 m\u00fccadele eden iki \u00fclke aras\u0131nda ilk resmi ili\u015fki ba\u015flam\u0131\u015f olur.<\/p>\n<h3>MEKTUP VE ANADOLU\u2019NUN BEKA SORUNU<\/h3>\n<p>Mektubun Meclisin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan 3 g\u00fcn sonra \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6ncelikle g\u00f6nderilmesi ve bakanlar kurulunun (icra vekilleri heyeti) kurulduktan bir g\u00fcn sonra Rusya ili\u015fkileri g\u00fcndemiyle toplanmas\u0131n\u0131n pek \u00e7ok nedeni vard\u0131r. Ancak en b\u00fcy\u00fck neden \u2018Beka\u2019d\u0131r. Hayatta kalma gere\u011fidir. Ayn\u0131 sorun, Rusya i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Zira i\u00e7 sava\u015f ve i\u015fgal alt\u0131ndad\u0131rlar. Her iki devletin birbirine ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Emperyalizm Ankara\u2019y\u0131 hem bat\u0131dan hem do\u011fudan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Anadolu topraklar\u0131nda emperyalist devletlere ait 100 bin \u00fczerinde bir i\u015fgal ordusu mevcuttur. Her co\u011frafi sekt\u00f6rde istila ve zul\u00fcm ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7lerin yan\u0131nda Damat Ferit\u2019in Kuvay\u0131 \u0130nzibatiyesi, millicilere kar\u015f\u0131 isyanlar ile Ermeni, Rum \u00e7eteciler Ankara\u2019y\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Meclis\u2019in toplanmas\u0131 bile sonradan Mustafa Kemal\u2019e isyan ve ihanet eden \u00c7erkez Ethem gibi d\u00fczensiz \u00e7ete g\u00fcc\u00fcn\u00fcn taktik ba\u015far\u0131s\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olabilmi\u015ftir. Do\u011fuda ise Kafkas Seddi vard\u0131r. Durum \u00fcmitsizdir. Bat\u0131da sava\u015fmak i\u00e7in, do\u011fuya s\u0131rt\u0131n\u0131 yaslamak isteyen Mustafa Kemal, Kafkas Seddini y\u0131kmal\u0131d\u0131r. Do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 halledilmelidir. Komutanlara \u00e7ekti\u011fi 5 \u015eubat 1920 tarihli telgraf\u0131nda, \u201cKafkas Seddi\u2019ni T\u00fcrkiye\u2019nin kati mahv\u0131 projesi say\u0131p bu seddi \u0130tilaf Devletleri\u2019ne yapt\u0131rmamak i\u00e7in en son vas\u0131talara m\u00fcracaat etmek ve bu u\u011furda her t\u00fcrl\u00fc tehlikeleri g\u00f6ze almak mecburiyetindeyiz\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<h3>ERMEN\u0130STAN\u2019A ABD DESTE\u011e\u0130<\/h3>\n<p>1920 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan ay\u0131nda emperyalizm ac\u0131mas\u0131zca ilerliyordu. B\u00fcy\u00fck Ermenistan i\u00e7in d\u00fc\u011fmeye \u00e7oktan bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 23 Nisan 1920 yani TBMM\u2019nin ve milli iradenin d\u00fcnyaya ilan edildi\u011fi g\u00fcn, ABD Ermenistan h\u00fck\u00fcmetini resmen tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etmi\u015fti. Halbuki Ermenistan, Ta\u015fnak Partisinin iktidar\u0131nda 28 May\u0131s 1918\u2019de kurulmu\u015ftu. Ancak ABD \u00f6zellikle bug\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015fti. Mustafa Kemal\u2019in Lenin\u2019e mektup g\u00f6nderdi\u011fi 26 Nisan 1920 tarihinde de San Remo\/\u0130talya\u2019da toplanan M\u00fcttefik G\u00fc\u00e7ler Y\u00fcksek Konseyi ABD Ba\u015fkan\u0131 Woodrow Wilson\u2019a Erzurum, Trabzon, Van ve Bitlis\u2019i i\u00e7ine alan ve denize \u00e7\u0131kan Ermenistan s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7izme s\u00fcrecinin hakemli\u011fini yapma g\u00f6revini teklif etmi\u015fti. ABD Ba\u015fkan\u0131, bu g\u00f6revi 17 May\u0131s 1920&#8217;de kabul etti. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 yorgun ve zay\u0131flam\u0131\u015f Avrupa emperyalizmi, Ermenileri koruma ve kollama g\u00f6revini ABD\u2019ye vermi\u015fti. Wilson, 24 Kas\u0131m 1920\u2019de bu g\u00f6revi yerine getirdi. Osmanl\u0131 hanedan\u0131n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 Sevr Anla\u015fmas\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmleri en b\u00fcy\u00fck gerek\u00e7esiydi.<\/p>\n<h3>TOPLANTI TAL\u0130MATININ DETAYLARI<\/h3>\n<p>Mustafa Kemal strateji dehas\u0131 idi. Hen\u00fcz 4 y\u0131l \u00f6nce Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda Mu\u015f ve Bitlis\u2019in geri al\u0131nmas\u0131nda \u00c7ar Ordular\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015fan Mustafa Kemal, bu kez devrim sonras\u0131 Bol\u015fevik Rusya\u2019dan destek talep ediyordu. Neticede mektuptan 15 g\u00fcn sonra 11 May\u0131s\u2019ta D\u0131\u015fi\u015fleri Vekili Bekir Sami Bey ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki heyet, Moskova\u2019ya hareket etti. Ancak 19 Temmuz 1920 tarihinde varabildiler. Yanlar\u0131nda 8 May\u0131s 1336 (1920) tarihli 7 maddelik bir Toplant\u0131 Talimat\u0131 vard\u0131. Bu gizli talimat\u0131n iki n\u00fcsha yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir n\u00fcshas\u0131n\u0131n Do\u011fu Cephesi Komutan\u0131 (Eski ad\u0131yla 15. Kolordu) Kaz\u0131m Karabekir Pa\u015fa\u2019da kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 1960 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan \u0130stiklal Harbimiz isimli hat\u0131rat\u0131ndan (T\u00fcrkiye Yay\u0131nevi, Sayfa 769) \u00f6\u011freniyoruz.\u00a0Talimat\u0131n lafz\u0131 ve ruhu, o d\u00f6nem T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerinin omurgas\u0131n\u0131 \u00e7atan Mustafa Kemal, Kaz\u0131m (Karabekir), Ali Fuat (Cebesoy) Pa\u015falar ile D\u0131\u015fi\u015fleri Vekili Bekir Sami ve \u0130ktisat Vekili Yusuf Kemal\u2019in gelecek g\u00fcnlerde T\u00fcrkiye\u2019nin kaderini belirleyecek ili\u015fkiye bak\u0131\u015f\u0131n\u0131n teorisini vermektedir. 7 madde i\u00e7inden \u00fc\u00e7 madde dikkat \u00e7ekicidir. \u0130kinci madde: \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin iste\u011fi, milli s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde i\u00e7 ve d\u0131\u015f tam ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7inde ya\u015famak ve bu temel iste\u011fin sa\u011flanmas\u0131 \u015fart\u0131yla Rusya ile kader ve gelecek birli\u011fini (Tevhid-i Mukadderat ve \u0130stikbal) kurmakt\u0131r.\u201d D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Madde: \u201cBo\u011fazlardan yararlanma t\u00fcm Karadeniz \u00fclkelerine serbest olacakt\u0131r. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131na tahkimat yap\u0131lmamak, \u0130stanbul\u2019a Rus Donanmas\u0131n\u0131n gelmesinin bizim takdir ve iste\u011fimize ba\u011fl\u0131 olmak \u00fczere \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131 tahkimat\u0131n\u0131 Ruslarla birlikte savunmam\u0131zd\u0131r. Bu ko\u015fullardan daha fazlas\u0131 Ruslar\u0131n \u00c7anakkale tahkimat\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z ellerinde bulundurmalar\u0131 ya da \u0130stanbul\u2019a istedikleri zaman donanma g\u00f6ndermeleridir ki her iki durum da \u0130stanbul\u2019un elimizde bulundurulmas\u0131 kural\u0131n\u0131 bozar. Ruslara bo\u011fazlar\u0131n tam serbestiyetini anla\u015fma ile sa\u011flamak ya da bo\u011fazlar\u0131n savunma ve denetimini Karadeniz sahildarlar\u0131n\u0131n ortak meselesi olarak kabul ettirmek iyi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yoludur.\u201d<\/p>\n<\/div>\n<div>Alt\u0131nc\u0131 Madde: \u201cD\u0131\u015far\u0131dan yap\u0131lacak yard\u0131m: Para, sava\u015f ara\u00e7lar\u0131, makineler, gerekirse askeri birlikler (indelhace k\u0131taat-\u0131 askeriye)\u201d<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"ql-container ng-star-inserted\">\n<div class=\"content-text ql-editor\">\n<h3>KARABEK\u0130R\u2019\u0130N YAKLA\u015eIMI<\/h3>\n<p>Karabekir hat\u0131rat\u0131nda talimat\u0131n ikinci maddesini ele\u015ftiriyor. \u201cBurada en g\u00f6ze \u00e7arpan ikinci maddedeki Rusya ile kader ve gelecek birli\u011fi konusudur. Eksikli\u011fi aranan madde de do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131n durumudur. Kader birli\u011fi meselesi pek kapsaml\u0131 ve karma\u015f\u0131kt\u0131r. Heyette bulunan iki vekilin de kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r. Bana \u015funu sordular: Her neye mahal olursa olsun bat\u0131 devletleri ile mi anla\u015fmal\u0131? yoksa Bol\u015feviklerle mi birle\u015fmeli?\u00a0Yani a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bat\u0131 devletlerinin idaresine mi girmeli? Yoksa Bol\u015fevik olup Sovyet h\u00fck\u00fcmeti ile mi birle\u015fmeli? Bu da Ruslar\u0131n idaresine girmek demektir. Kendilerine ne o ne de \u00f6teki dedim. Meselenin iki de\u011fil, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yolu vard\u0131r. Her iki \u015fekil de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kaybetmek, yani \u00f6lmektir. \u00d6l\u00fcm\u00fcn han\u00e7erle mi? Tabanca ile mi tercih olunmal\u0131d\u0131r diye m\u00fcnaka\u015fas\u0131 faydas\u0131zd\u0131r\u2026. Ruslarla yap\u0131lacak \u015fey, madem ki ikimizin de d\u00fc\u015fman\u0131 m\u00fc\u015fterektir \u015fu h\u00e2lde tabii dostuz ve m\u00fcttefikiz. Aram\u0131zda hudutlar\u0131m\u0131z\u0131 ve yapabilece\u011fimiz i\u015fleri tespit edelim maddi manevi m\u00fctekabil yard\u0131mlar\u0131 taahh\u00fct alt\u0131na alarak, zaten ayr\u0131 ayr\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015flerimizi y\u00fcr\u00fctelim. Bizim ihtiyac\u0131m\u0131z para, sava\u015f malzeme ve ara\u00e7lar\u0131d\u0131r. Yapabilece\u011fimiz ise dinda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerine tesir ve Ermeni engelini kald\u0131rmakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<h3>ZORLUKLARIN DAYATMASI<\/h3>\n<p>Di\u011fer yandan 4. ve 6. Maddeler milli g\u00fc\u00e7lerin kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131 devam ettirebilmek i\u00e7in ne denli zor durumda olduklar\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir. \u00c7anakkale\u2019nin tahkimat\u0131n\u0131n gerekirse birlikte yap\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi donanma yoklu\u011funun ve 1,5 y\u0131l \u00f6nce biten Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda ya\u015fananlar\u0131n kurucular\u0131m\u0131z \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojinin bir sonucudur. (Mondros\u2019tan 3 g\u00fcn sonra 3 Kas\u0131m 1918\u2019den itibaren bo\u011fazdaki may\u0131nlar\u0131n taranmas\u0131, t\u00fcm bataryalar\u0131n imhas\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"ql-container ng-star-inserted\">\n<div class=\"content-text ql-editor\">\n<h3>SA\u011eLAM TEMELLER<\/h3>\n<p>Birinci ve 1921 Ocak ay\u0131ndaki ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmeden sonra art\u0131k sa\u011flam temeller at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Her iki taraf da akl\u0131n, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve erdemin gere\u011fi bir nevi Karabekir\u2019in \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yoluna sad\u0131k kal\u0131r. Rusya, T\u00fcrkiye\u2019de Bol\u015fevizm hareketlerini desteklemez. T\u00fcrkiye, Sakarya\u2019n\u0131n do\u011fusuna \u00e7ekilecek kadar zor durumda kalsa da emperyalizmle m\u00fccadeleden \u00f6d\u00fcn vermez. Di\u015fi ile t\u0131rna\u011f\u0131 ile sava\u015f\u0131r. 16 Mart 1921\u2019de Moskova\u2019da T\u00fcrk-Sovyet Antla\u015fmas\u0131 imzalan\u0131r. 16 Mart tarihi bilhassa se\u00e7ilmi\u015ftir. \u015eehzadeba\u015f\u0131 Katliam\u0131 ve \u0130stanbul i\u015fgalinin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<h3>\u00c7OK \u00d6NCEDEN BA\u015eLATILAN YARDIMLAR<\/h3>\n<p>Di\u011fer yandan anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131ndan 9 ay \u00f6ncesinde Rusya, milli g\u00fc\u00e7lere ilk deniz sevkiyat\u0131n\u0131 ba\u015flat\u0131r. Bu bile iki devrimci liderin birbirine olan g\u00fcveninin bir i\u015faretiydi. Rusya\u2019dan 300 bin tona yak\u0131n silah ve cephane ta\u015f\u0131yan sevkiyatlar b\u00fcy\u00fck taarruza kadar devam etti. \u201cG\u00f6z\u00fcm Sakarya\u2019da Kula\u011f\u0131m \u0130nebolu\u2019da\u201d diyen Mustafa Kemal\u2019in s\u00fcvarileri, 9 Eyl\u00fcl 1922 sabah\u0131 \u0130zmir\u2019e girdi. Sava\u015f bitmi\u015fti. Mustafa Kemal b\u00fcy\u00fck zaferden emin olarak 8 ay \u00f6nce, 4 Ocak 1922\u2019de Lenin\u2019e son mektubunu yazar. \u015e\u00f6yle der: \u201cT\u00fcrkler ve Ruslar\u0131n, tarihi, y\u00fczy\u0131llarca s\u00fcren kanl\u0131 sava\u015flar\u0131n g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcyle doldurduktan sonra, bu kadar \u00e7abuk ve bu kadar b\u00fct\u00fcnsel bir \u015fekilde uzla\u015fmalar\u0131, \u00f6teki milletleri \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlamda da T\u00fcrkiye, Rusya\u2019ya, bilhassa son birka\u00e7 ay\u0131n Rusya\u2019s\u0131na Bat\u0131 Avrupa\u2019ya oldu\u011fundan \u00e7ok daha yak\u0131nd\u0131r\u2026 T\u00fcrkiye, Sovyet Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 takip etti\u011fi siyasetten geri ad\u0131m atmayacakt\u0131r ve bu konuya dair yay\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn s\u00f6ylentiler katiyen yanl\u0131\u015ft\u0131r\u2026 Yine ayn\u0131 \u015fekilde sizi temin ederim ki, Sovyet Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak asla hi\u00e7bir anla\u015fmaya ve ittifaka d\u00e2hil olmayaca\u011f\u0131z.\u201d<\/p>\n<h3>G\u00dcN\u00dcM\u00dcZE DERSLER<\/h3>\n<p>Atlantik sistemin ve Washington Konsens\u00fcs\u00fcn\u00fcn derinden \u00e7at\u0131rdad\u0131\u011f\u0131, Asya y\u00fczy\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, Kovid-19 sonras\u0131 yeni k\u00fcresel sistemin olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, tam tam\u0131na 100 y\u0131l \u00f6nce ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin imk\u00e2ns\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcnen kurtulu\u015f ve kurulu\u015funu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak s\u00fcreci ba\u015flatacak bir mektubun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yak\u0131c\u0131 ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc ko\u015fullar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bug\u00fcn umutlu ve \u00fcmitli olmak i\u00e7in pek \u00e7ok nedenimiz vard\u0131r. Devletlerin ebedi d\u00fc\u015fman veya dostlar\u0131 yoktur.<\/p>\n<\/div>\n<div>Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun 16 kez, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ise 1916 Mart\u2019\u0131nda sava\u015ft\u0131\u011f\u0131 Ruslarla, cumhuriyetin kurulu\u015funun yolunun ta\u015flar\u0131n\u0131n d\u00f6\u015fenece\u011fini kim d\u00fc\u015f\u00fcnebilirdi? Demek ki tarihin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n \u00f6n\u00fcnde. 23 Nisan 1920 ko\u015fullar\u0131nda sorulsa, mecliste sadece bir ki\u015fi bug\u00fcnleri hayal edebilirdi. Ya\u015fayan ku\u015faklar 100 y\u0131l \u00f6ncesinden ders almal\u0131, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye\u2019yi kurarken verdi\u011fi m\u00fccadeleyi hat\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Onun stratejik zek\u00e2s\u0131 ve jeopolitik akl\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Moskova ile pragmatik i\u015fbirli\u011finin en sonunda kendine \u00f6zg\u00fc ulus-devlet modeline hayat verdi\u011fi ger\u00e7e\u011fi gelece\u011fimize rehberlik etmelidir.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"ql-container ng-star-inserted\">\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"content-outro\">*** Yazar\u0131n bilgisi d\u00e2hilinde al\u0131nan &#8220;https:\/\/www.aydinlik.com.tr\/haber\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda-206479&#8221; adresinde yay\u0131nlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div class=\"sb-group sb-default ng-star-inserted\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Emekli T\u00fcmgeneral Cem G\u00fcrdeniz Tarihimizde devlet kaderini etkileyecek \u00f6yle mektuplar vard\u0131r ki, yeni rotalar belirlemi\u015f, yeni f\u0131rsatlar \u00e7\u0131karm\u0131\u015f k\u0131sacas\u0131 bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015fekillendirmi\u015ftir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u015f\u00fcphesiz en \u00f6nemlisi Mustafa Kemal (Atat\u00fcrk)\u2019\u00fcn Rusya&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_thinkrank_schema_form_data":"","_thinkrank_selected_schema_type":"","_thinkrank_additional_schemas":"","_thinkrank_canonical_url":"","_thinkrank_og_title":"","_thinkrank_og_description":"","_thinkrank_og_image":"","_thinkrank_twitter_title":"","_thinkrank_twitter_description":"","_thinkrank_twitter_image":"","_thinkrank_imported_from":"","_thinkrank_focus_keywords":[],"_thinkrank_focus_keyword":"","_thinkrank_robots_meta_enabled":0,"_thinkrank_robots_meta":"","_thinkrank_advanced_robots_meta":"","_thinkrank_primary_category":0,"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[106],"tags":[],"ppma_author":[2016],"class_list":["post-9141","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kose-yazilari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda - T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda - T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Emekli T\u00fcmgeneral Cem G\u00fcrdeniz Tarihimizde devlet kaderini etkileyecek \u00f6yle mektuplar vard\u0131r ki, yeni rotalar belirlemi\u015f, yeni f\u0131rsatlar \u00e7\u0131karm\u0131\u015f k\u0131sacas\u0131 bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015fekillendirmi\u015ftir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u015f\u00fcphesiz en \u00f6nemlisi Mustafa Kemal (Atat\u00fcrk)\u2019\u00fcn Rusya...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/tespam\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-05-03T23:57:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-07T19:15:22+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@tespam_\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@tespam_\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tespam\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6a8ce40ed6baa31a7694b8f34c8bee35\"},\"headline\":\"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda\",\"datePublished\":\"2020-05-03T23:57:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-07T19:15:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/\"},\"wordCount\":1934,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131lar\u0131\"],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/\",\"name\":\"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda - T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-05-03T23:57:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-07T19:15:22+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/\",\"name\":\"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"TESPAM\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#organization\",\"name\":\"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tespam.org\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/11\\\/TespamLogoNKVersion.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tespam.org\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/11\\\/TespamLogoNKVersion.png\",\"width\":2065,\"height\":1731,\"caption\":\"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/tespam\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/tespam_\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/tespam_\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/c\\\/TvEnerji\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/tespam\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6a8ce40ed6baa31a7694b8f34c8bee35\",\"name\":\"Tespam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/31e7d690f25533fb3b024145fbf1dfca47d9f7932660efbf44d25c717bd1d9a4?s=96&d=mm&r=g17cae7535f782b3a23e1fd2ef62be68c\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/31e7d690f25533fb3b024145fbf1dfca47d9f7932660efbf44d25c717bd1d9a4?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/31e7d690f25533fb3b024145fbf1dfca47d9f7932660efbf44d25c717bd1d9a4?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tespam\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/tespam.org\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.tespam.org\\\/wordpress\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda - T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda - T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi","og_description":"Emekli T\u00fcmgeneral Cem G\u00fcrdeniz Tarihimizde devlet kaderini etkileyecek \u00f6yle mektuplar vard\u0131r ki, yeni rotalar belirlemi\u015f, yeni f\u0131rsatlar \u00e7\u0131karm\u0131\u015f k\u0131sacas\u0131 bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015fekillendirmi\u015ftir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u015f\u00fcphesiz en \u00f6nemlisi Mustafa Kemal (Atat\u00fcrk)\u2019\u00fcn Rusya...","og_url":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/","og_site_name":"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/tespam","article_published_time":"2020-05-03T23:57:40+00:00","article_modified_time":"2026-08-07T19:15:22+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@tespam_","twitter_site":"@tespam_","twitter_misc":{"Yazan:":"admin","Tahmini okuma s\u00fcresi":"10 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/"},"author":{"name":"Tespam","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#\/schema\/person\/6a8ce40ed6baa31a7694b8f34c8bee35"},"headline":"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda","datePublished":"2020-05-03T23:57:40+00:00","dateModified":"2026-08-07T19:15:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/"},"wordCount":1934,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#organization"},"articleSection":["K\u00f6\u015fe Yaz\u0131lar\u0131"],"inLanguage":"tr"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/","url":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/","name":"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda - T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#website"},"datePublished":"2020-05-03T23:57:40+00:00","dateModified":"2026-08-07T19:15:22+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/tarihi-degistiren-mektup-100-yasinda\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tarihi De\u011fi\u015ftiren Mektup 100 Ya\u015f\u0131nda"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/","name":"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#organization"},"alternateName":"TESPAM","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#organization","name":"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi","url":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/tespam.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/TespamLogoNKVersion.png","contentUrl":"https:\/\/tespam.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/TespamLogoNKVersion.png","width":2065,"height":1731,"caption":"T\u00fcrkiye Enerji Stratejileri ve Politikalar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Merkezi"},"image":{"@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/tespam","https:\/\/x.com\/tespam_","https:\/\/www.instagram.com\/tespam_\/","https:\/\/www.youtube.com\/c\/TvEnerji","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/tespam\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/#\/schema\/person\/6a8ce40ed6baa31a7694b8f34c8bee35","name":"Tespam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/31e7d690f25533fb3b024145fbf1dfca47d9f7932660efbf44d25c717bd1d9a4?s=96&d=mm&r=g17cae7535f782b3a23e1fd2ef62be68c","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/31e7d690f25533fb3b024145fbf1dfca47d9f7932660efbf44d25c717bd1d9a4?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/31e7d690f25533fb3b024145fbf1dfca47d9f7932660efbf44d25c717bd1d9a4?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tespam"},"sameAs":["https:\/\/tespam.org"],"url":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/author\/admin\/"}]}},"authors":[{"term_id":2016,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"admin","display_name":"admin","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/de0429571bec96f9db0b8283bdbf546962b4875187e75b0cf69360ef7e7926fd?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"https:\/\/tespam.org\/tr","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9141","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9141"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4280463417,"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9141\/revisions\/4280463417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9141"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tespam.org\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=9141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}