Rumlar Ateşle Oynuyor!
Mayıs 30, 2019
Orta Asya ve Hazar Havzası’ndaki Kaynakların Ulaşım Yollarındaki Alternatifler ve Türkiye
Haziran 6, 2019

Çin’in Yeni Silahı: Şanghay Enerji Borsası

Uluslararası sistem hızla büyük bir dönüşüm yaşamaya devam ederken, Çin ile ABD arasındaki ticari fay hatları üzerinde görülen soğuk savaş, bütün dünya nezdinde dikkatle takip edilmektedir.

ABD’nin küresel ölçekteki ekonomik hâkimiyetini elinden alma yolunda hızla ilerleyen Çin; ekonomi, ticaret, finans, teknoloji gibi alanlarda yaptığı büyük hamlelerin yanı sıra, enerji ve özellikle petrol alanında da büyük atılımlar yapmaya devam etmektedir.

Petrol ve doğalgazın arama, üretim, depolama, nakil, rafinaj, satış, pazarlama, diğer servis hizmetleri gibi bütün alanlarında, teknik yeterliliğiyle, finansal kapasitesiyle, düşük maliyetlerle iş yapabilme yeteneğiyle dikkat çeken Çin firmaları dünyanın neredeyse bütün bölgelerinde sektörü elinde tutan başta ABD’li olmak üzere, diğer batılı firmaların karşısında üstünlük sağlamaya başlamışlardır. Hatta öyle ki, Çin’in milli petrol şirketleri dünyadaki en büyük şirketler sıralamasında ilk beşe girmeyi başarmış ve diğer batılı şirketleri geride bırakmıştır.

Tüm bu alanlarda olduğu gibi, petrol ticareti ve tedarik güvenliği noktasında da Çin’de önemli gelişmeler yaşanmaktadır.

Özellikle uzun vadede ABD’nin küresel ölçekteki petro-dolar hâkimiyetini zafiyete uğratacak bir hamle olan ve geçen yıl faaliyete başlayan INE (Şanghay Uluslararası Enerji Borsası), bu minvalde dikkatle takip edilmelidir.

INE henüz kurulalı 1 yıl olmasına rağmen, büyük bir ticaret hacmine ulaşmıştır.

Bir yılda, işlem hacmi nezdinde günlük yaklaşık 200.000 lotlara erişen INE, Brentin 800.000, WTI’ın ise 1.200.000 lotlar civarında olduğu düşünülürse, kısa zamanda, hem kapasitesi, hem kaynak çeşitliliği, hem de piyasadaki artan ABD baskılarından etkilenmeyen yapısıyla dengeleri değiştirmeye başlamıştır.

Bu durum, INE’nin Çin’in ABD’nin petrol hegemonyasını kıracak önemli bir etmen olma sinyallerini verdiğini kanıtlamaktadır. Çünkü INE bünyesinde ABD bankalarına ve ABD para birimlerine takılmadan ticaret yapabilmek mümkündür.

Yani bu borsa ABD’nin ambargolarından etkilenmeyecek bir modelde, Çin para birimi ile Çin bankaları ile çalışacak bir sistem üzerine kurgulanmıştır.

Bunların yanı sıra, doğalgaz alanında olduğu gibi, iki dev tüketici olan Çin ve Hindistan, petrol ithalatı konusunda da iş birliği yapmak için bazı adımlar atmaya başlamıştır.

Şöyle ki, Çin ve Hindistan “oil buyers’ clup” kurma konusunda görüşmelerini hızlandırmıştır.

Böyle bir platform sayesinde, Çin ve Hindistan birlikte hareket ederek, OPEC+ kesintilerinden de etkilenmeden (ABD arzı dâhil) alternatif kaynakları kullanmayı hedeflemekte ve petrol fiyatları üzerindeki etkilerini arttırmayı istemektedirler.

Geleceğin en büyük ithalatçıları olacakları düşünülürse, bu minvalde başarılı da olacakları söylenebilecektir.

Çin’in öncülüğünde devam eden bu dev adımlar, İpek Yolu Projesini destekleyen birçok Batılı ülke ve Pentagon ile çıkar çatışmasına giren küresel finans baronları nezdinde de kabul görmektedir.

ABD bu minvalde diğer alanlarda olduğu gibi bu alanda da hâkimiyetini kaybetmemek için yeni ambargolar, darbe girişimleri gibi haklı olmayan hamlelere başvurmakta ve küresel huzursuzluğu tırmandırmaktadır.

Türkiye’ye gelirsek, ülkemiz de bu süreci birlik olarak çok dikkatli yönetmek zorundadır. Yukarıda ifade edilen “oil buyers clup” şeklindeki yapılanmalarda Türkiye’nin de yer alması söz konusu olabilecektir. Ayrıca yerel para birimleri ile ticaret hususu da ülkemizin bir devlet politikası olarak kabul ettiği yaklaşımlardan sayılabilecektir. Türkiye içinden geçilen bu kırılgan süreci iyi yöneterek, zor koşullarda oluşan fırsatları iyi değerlendirmelidir.

Oğuzhan AKYENER

TESPAM BAŞKANI

Oğuzhan AKYENER
Oğuzhan AKYENER
Oğuzhan Akyener 1983 yılında Gönen’de doğmuştur. Eğitim hayatına Gönen Şehit Rahmi İlkokulunda başlamış ve orta okuldan itibaren, Gönen Anadolu Lisesi’nde devam etmiştir. 2001 yılında buradan mezun olduktan sonra, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ)’nde Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği’nde lisans eğitimine başlamıştır. ODTÜ’de öğrenim gördüğü dönemde çok aktif bir öğrencilik hayatı geçiren Akyener, birçok sosyal projede görev almış, TESPAM’ı bir öğrenci kulübü olarak hayata geçirmiş, eş zamanlı olarak Anadolu Üniversitesi’nde İşletme alanında eğitim almaya başlamış, Gönen Jeotermal Kaynakları ile ilgili projeler hazırlamış ve birçok uluslararası ortamda konuşmacı olarak ülkesini ve kurucusu olduğu öğrenci kulüplerini temsil etmiştir. 2006 yılında ODTÜ Petrol ve Doğalgaz Mühendisliğinden, 2008 yılında ise Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesinden mezun olmuştur. Aynı zamanda ODTÜ mezuniyeti sonrasında, Gönen Belediyesi’ne “Jeotermal Rezervuar Yönetimi” ve yüzey tesisleri alanında bir yıl boyunca danışmanlık hizmeti vermiştir. Bu süreçte de eş zamanlı olarak bir dış ticaret firmasında iş hayatına başlamıştır. 2006 yılı sonunda TPAO Yurtdışı Projeler Dairesi’nde Rezervuar Mühendisi olarak göreve başlayan Akyener, kurumun Azerbaycan, Libya, İran, Cezayir, Irak, Tunus, Kazakistan, Brezilya, Ukrayna, Suriye, Özbekistan, Türkmenistan, İngiltere, Rusya gibi birçok projesinde aktif görev almıştır. Ayrıca 2007 yılında ODTÜ Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bölümünde, uzaktan algılama ve CBS tabanlı sistemler alanında akademik çalışmalar yapmıştır. 2007 – 2009 yılları arasında TPAO’nun Libya Ofisinde teknik ihalelerin değerlendirilmesi kapsamında dönüşümlü olarak görev almıştır. 2010 – 2011 yılları arasında Ağrı Doğubayazıt İlçesinde (kısa dönem olarak) askerlik görevini tamamlamıştır. Askerlik sürecinde de, “Bölük İçi Kalite Çemberi” gibi bazı yeni uygulamaların hayata geçmesine vesile olmuştur. 2011 – 2014 yılları arasında TPAO’nun Azerbaycan ofisine, ilgili bütün projelerden sorumlu Teknik Müdür olarak atanmış ve TPAO’yu ilgili uluslararası ortamlarda temsil etmiştir. 2014 – 2018 yılları arasında, TPAO’nun Merkez Ofisinde Yurtdışı Projeler ve İş Geliştirme alanında danışmanlık görevini sürdürmüştür. Ayrıca Azerbaycan’dan Türkiye’ye dönüş yaptıktan sonra, 2015 yılında, bir öğrenci kulübü olarak başlattığı TESPAM’ı bir düşünce kuruluşu olarak yeniden aktive etmiş ve TESPAM bünyesinde birçok uluslararası çalışma ve projeye imza atmıştır. 50’den fazla makalesi, yüzlerce köşe yazısı, onlarca röportajı farklı ortamlarda yayınlanmış ve ulusal, uluslararası arenada beğeni kazanmıştır. TESPAM bünyesinde çıkartılan “Energy Policy Turkey” ve “Turkish Journal of Energy Policy” dergilerinin yazarı ve imtiyaz sahibidir. “Enerji Panorama” ve “Yerli Düşünce” dergilerinde de köşe yazarlığı yapmakta, TESPAM’ın başkanlığını, TENVA’nın yönetim kurulu üyeliğini ve Kıbrıs Bahçeşehir Üniversitesi Deniz Hukuku Uygulamaları Araştırma Merkezi’nin de danışmanlar kurulu üyeliğini sürdürmektedir. Köklerine bağlı, şehirlileşme üzerine kurulan bir medeniyet tasavvurunu hayata geçirme gayesiyle faaliyet gösteren; “Cuma Ağacı” derneğinin ise kurucu başkanıdır. Farklı alanlarda kaleme aldığı (“Peygamber Ordusunda Askerlik”, “Cuma Rüzgarı”, “Bizim Halep: Enerji Harekatı”, “Doğu Akdeniz Gaz Politikaları”, “Enerji-Güvenlik-Siyaset Boyutlarıyla Suriye İç Savaşı”, “Türk-İslam Dünyasında Enerji Birliği” ve “Yeni Türkiye Vizyonunu Taşıyan Örnek Bir Belediyecilik Anlayışı” isimlerinde) 7 adet kitabı bulunan Akyener, 2016 yılında Yıldırım Beyazıt Üniversitesi’nde İşletme alanında yüksek lisans programını tamamlamıştır. 2017 yılında ise Polis Akademisi’nde Uluslararası Güvenlik alanında başladığı ve tamamlanmak üzere olan akademik çalışmalarına ek olarak, hukuk ve uluslararası ilişkiler alanlarında da farklı üniversitelerde eğitimine devam etmektedir. Bugüne kadar birçok uluslararası ortamda ülkesini temsil eden, ulusal ve uluslararası basın kuruluşlarına mülakatlar veren, yerine göre manşetlerde yer alan ve ülkesinin enerji politikalarının belirlenmesinde önemli katkılar ortaya koyan Akyener, Cumhurbaşkanlığı makamına özel olarak hazırlanan “Ulusal Güvenlik Yapılanması” ve “Devlet E-Hafıza” gibi proje gruplarında da yer almıştır. Çok iyi derece İngilizce bilen Akyener, evli ve üç çocuk babasıdır.

Bir cevap yazın