Enerji Sektörünün “Oyun Değiştiricisi” Gaz Hidratları
Kasım 27, 2021
“Agip Piemonte”den “Stamos”a Azerbaycan Petrolünün Hikayesi
Aralık 5, 2021

İklim Değişikliği Hedefleri ve Mevcut Gerçekler

 

İklim değişikliği günümüzün en önemli zorluklarındandır. Etkileri dünya çapında hissedilir ve insanları, doğayı, biyoçeşitliliği ve ekonomiyi etkiler. İklim değişikliğini azaltmak için sera gazlarının küresel emisyonlarını önemli ölçüde azaltmamız gerekiyor. Bu genel hedefi somut önlemlere çevirmek, farklı kaynaklardan kaynaklanan emisyonları ulusal ve bölgesel etkilere, küresel yönetişime ve potansiyel ortak faydalara bağlayan karmaşık bir sistemin anlaşılmasını gerektirir.

Bilimsel bir bakış açısıyla, iklim değişikliği esasen atmosfere salınan ve atmosferden çıkarılan karbondioksit ve metan başta olmak üzere sera gazlarının miktarıyla ilgilidir. Sanayi Devrimi’nden bu yana, ekonomik faaliyetler doğal karbon döngüsü tarafından yakalanabilecek miktardan çok daha fazla miktarda sera gazı salıyor. Bu, atmosferdeki karbon konsantrasyonunda bir artışa yol açar ve bu da sera etkisini yaratır ve Dünya’da alınan güneş enerjisinin daha büyük bir payını korur.

Elektrik sistemimizi GERÇEKTEN karbonsuz hale mi getiriyoruz?
Spontane cevap şu olurdu: Evet, yenilenebilir enerji çarpıcı bir büyüme çabasında ve medyanın ilgisi dikkate alındığında böyle görünebilir.
Ancak gerçek biraz farklı…
Son 30 yılda, küresel güç ihtiyacı iki kattan fazla arttı ve genel enerji tüketiminden çok daha büyük bir artış göstererek ekonomi elektrifikasyonuna tanık oldu.
Öncelikle uygun politikalar ve teknolojik iyileştirmeler sayesinde ve daha sonra da ticari olarak fizibil hale gelen güneş ve rüzgar giderek önemli bir başarı hikayesi olarak ortaya çıkmış olsa da diğer yakıtlar artan elektrik kullanımını karşılayan kaynaklar olmuştur.
Son 30 yılda, enerji üretim artışının %75’inden fazlası kömür ve gazdan geldi ve iyi haber olarak petrolden gelen katkı azaldı.
Temiz enerji geçişi açısından şimdiye kadar en başarılı olan sektörde bile, hala yapılacak çok şey olduğunu ve algı ile gerçeklik arasındaki uçurumun çok geniş kaldığını gösteriyor.

Yeniden gelişen bir fosil yakıtlar dönemi mi yaşanıyor?
Soru şaşırtıcı ve beklenmedik olsa da küresel enerji talebindeki mevcut eğilimlerin genel durumu da oldukça ilginç.

Küresel ölçekte enerji fiyatlarında büyük bir artış var ve haklı olarak, bazı enerji emtialarında ulaşılan seviyeler tüketiciler için ekonomi ve enflasyon açısından kesinlikle endişe verici.

Ancak şaşırtıcı olan kısım, yeni bir sürdürülebilir modeli tetikleme yılı olması gereken 2021’in, fosil yakıt büyümesinin hepsi olmasa da neredeyse her rekoru kıracağı bir yıla dönüşmesi.

IEA tarafından 2021 tüketimi için yayınlanan ön veriler oldukça endişe verici.

İklim tartışmasının özündeki iki kaynak eşi görülmemiş bir hızla büyüyor:

Petrol 2021’de yaklaşık % 7 artış göstermiş olup, bu birkaç on yıldır görülmeyen bir şey.

Kömür % 6’lık bir artışa – veya 475 milyon tona – daha önce görülmemiş bir büyümeye doğru gidiyor. 2021’in ilk yarısında %10 büyüdü.

Ve gaz da biraz daha az olmasına rağmen (pandemi sırasında daha dayanıklı kaldığı için) güçlü bir yükseliştedir.

Şekil 1-Küresel fosil yakıt tüketimi

 

Özellikle petrol ve kömürün pandeminin patlamasından güçlü bir şekilde etkilendiği doğrudur, ancak sadece birkaç ay sonra rekor tüketim seviyeleriyle izleniyor.

Bu, farklı bir gelecek için umutlardan ve çabalardan vazgeçmek için bir bahane olmamalıdır, ancak gerçekler, sloganların ve kolay tariflerin enerji sektörü kadar karmaşık bir şey için yeterli olmadığını göstermektedir.

Fosil yakıtları yakarak ve toprağı kullanma şeklimizi değiştirerek (örneğin sığır yetiştirmek ve ekin yetiştirmek için ormanları azaltmak), yakalanan ve yüzlerce ila milyonlarca yıl boyunca karbon döngüsünden uzak tutulan karbonu serbest bırakırız. Son iki yüzyıldır, kömür, petrol ve doğal gaz gibi fosil yakıtlar, evlerimiz, ekonomimiz – sanayi, tarım, ulaşım ve benzeri – ve yaşam standartlarının ve yaşam beklentisinin iyileştirilmesi için ihtiyacımız olan enerjiyi sağladı. Sürekli artan dünya nüfusunun enerjiye ve çok şeye ihtiyacı var, ancak bu ihtiyaç fosil yakıtlar yerine düşük C ayak izi (yenilenebilir, nükleer) kaynaklar tarafından karşılanabilir mi?

 

Şekil 2-Küresel elektrik üretimi ve kaynakları (IEA)

 

Şu an için dünya ekonomileri fosil yakıtlarla ayrılmaz bir şekilde bağlantılı ve ayrılmak kolay olmayacak. Çin, Hindistan, Afrika gibi gelişmekte olan ekonomiler, milyarlarca insanın yaşam standartlarını yükseltmeye çalışırken, dünyanın başlıca karbon emisyon kaynakları olan kömür ve petrole güvenmeye devam edecektir. Ve dünya nüfusu artıyor, 2050’ye kadar iki milyar daha fazla nüfus öngörülüyor. Nükleer enerjiye halk desteği verilmemesinin yol açtığı Almanya ve Japonya gibi gelişmiş ülkeler bile kömür kullanımını artırdı. Ve ABD’de, Kongre’deki kırılgan çoğunluğuyla, Başkan’ın enerji santrali emisyonlarını azaltmak için tasarlanan ‘Temiz Güç Programı’, kendi partisi de dahil olmak üzere önemli bir siyasi direnişle karşı karşıyadır.
Dünya bu zorluğu sürdürülebilir fırsatlara dönüştürebilecek mi?

Olumlu haberler, son birkaç yıldır, elektrikli yenilenebilir enerjinin sürekli olarak yeni kurulu kapasitenin büyük bir kısmını temsil etmesi gerçeğinden geliyor. Ancak, bunlar artımlı talebin sadece bir kısmını kaplayana kadar, güç sistemini karbonsuzlaştırmada dönüştürmenin yeterli olmadığı açıktır.
İleriye baktığımızda elektrifikasyon süreci geleceğin durdurulamaz bir trendi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Dünyanın birçok yerinde elektrikli araçlar pazar payları kazanıyor, talep kaçınılmaz bir şekilde büyüyor; elektrik, hizmetler, endüstri ve iş dünyası dahil olmak üzere toplumun çeşitli kesimlerinde daha büyük bir rol haline gelmekte.

Bu gelişmeler süreci daha verimli hale getirmek açısından iyi bir haberler, ancak yine de, elektrik ve iklim hedefleri arasında hedeflenen için temel koşul, düşük karbonlu güce sahip olmak ve ilgili tüm teknolojileri zorlamaktır.

 

 Dr. Lütfi TAŞKIRAN

 

 

Bir cevap yazın