Paylaşılamayan Bölge Keşmir- 1
Mayıs 30, 2017
İsrail ve Kıbrıs’ın İpleri Elimizde!
Haziran 1, 2017

LNG Tesislerinin Teknik ve Ekonomik Özelliği

Ülkelerin doğalgaz arz güvenliklerini sağlamaları husunda, doğalgaz arz kaynaklarını çeşitledirmek için gerek boru hattı olsun gerekse LNG yöntemiyle doğalgaz tedariği gerçekleştirmektedirler. Türkiye doğalgaz tüketiminde %98 dışa bağımlı olması doğalgaz arz güvenliği kapsamında doğalgaz arz kaynaklarını ceşitlendirmesi gerekmetedir.

Doğalgaz tedarik edilen ülkelere göre daha ekonomik ve boru hattı nakli mümkün olmayan doğalgazın mevcut ülkelerden LNG yöntemiyle alınması için Türkiye’nin LNG tesislerinin sayısını artırılması gerekmete olup, ülkemizin üç tarafının denizlerle cevrili olması buna olanak sağlamaktadır. Peki yapılan LNG tesislerinin teknik ve ekonomik özelliğinin incelenmesi ve maliyet analizleerinin yapılası, enerji arz güvenliğinin ekonomik, güvenilir ve sürdürebilir olması için önemlidir.

LNG tesisleri için maliyet analizi yapılmadan önce enerji sektörünün aşina olduğu doğalgaz tedarik yöntemi olan  LNG nedir? LNG tesis türleri nelerdir? Öncelikle bu soruların cevaplanması gerekmektedir. Çünkü LNG tesislerinin maliyet analizi yapılırken; doğalgazın cıkarılıp, alımından sıvılaştrılmasına, tekradan gazlaştırılıp devreye alınmasına kadar gecen süreçte LNG maliyet kalemlerini oluşmaktadır.

Sıvılaştırılmış Doğalgaz (Liquified Natural Gas – LNG), atmosfer basıncında -162 C0’a kadar soğutulmasıyla yoğunlaşarak gaz halinden sıvı hale geçmektedir, ayrıca gaz fazından sıvı faza geçerken gazın hacmi 600 kez küçülür bu şekilde düşük basınçlarda yüksek miktardaki doğalgaz depolanabilmektedir. Kullanımı için tekrar gazlaştırma işlemi yapılarak sisteme dâhil edilir. LNG tesisleri karada (onshore) ve denizde (offshore) olarak ikiye ayrılmaktadır:

Karada (Onshore) LNG Tesisleri, güvenlik açısından şehir merkezlerinden uzak ve deniz kenarlarına LNG gemilerinin dolum ve boşaltım acısından elverişli olacak şekilde, ayrıca yeraltı veya yerüstü depolma yapılan tesislere “İzmir Egegaz Aliağa LNG Terminali, Marmara Ereğlisi LNG Terminali”denir.

Denizde  (Offshore) LNG Tesisleri, bir gemi üzerine LNG depolama ve gazlaştırma ekipmalarının yerleştrilmesiyle ve karada bulunan LNG terminalinin tüm işlevini yerine getiren terminallere Yüzer LNG Depolama ve Gazlaştırma tesisi (Floating Storage Regas Units –FSRU) denir. “GDF Suez Neptune FSRU (Egegaz Aliağa) gibi”

Dünyada LNG depolama ve gazlaştırma terminallerinin 100’e yakınını kara tesisleri oluşturmaktadır. LNG tesislerinin  kurulum planlaması yapılırken öncelikle şunlar dikkate  alınmalıdır: arazi ve kullanım, mevcut deniz tesisleri, çevredeki nüfus yoğunluğu ve konut kullanımı, depolama tankları ile boşaltım/yükleme arasındaki max/min mesafe, depolama tipi, gemilerin yaklaşım kanal genişliği ve derinliği, köprüler, enerji hatları, gemilerin manevra ve geçişini etkileyebilecek fiziksel yapı ve unsurlar, oluşan dalgalara karşı dalgakıran gereksinimi ve/veya römorkör hizmetinin olup olmadığı, boru kapasitesi (Tesis yakınında bir boru hattı olsa dahi, gönderim için yeterli kapasite olmayabilir) ve Gaz dağıtımında ticari boru hattına yakınlık veya herhangi bir boru hattı mevcut değilse, inşa edilmesi ve keşfedilen pazara kamyon veya demiryolu tankerle taşınması, gazlaştırma tesisine olan mesafe, çevresel etkenler (rüzgar, dalga, akım vb.) alan seçiminde  dikkate alınması gereken hususlardır. Alan seçiminde asıl önemin taşıma ve depolama maliyetlerini azaltmak,  güvenli bir şekilde çalışmaların sekteye uğramadan devam ettirilmesidir. Arazi seciminden sonra geri kalan maliyet kalemleri tesisin niteliklerine göre değişmektedir. Bu durumda aşağıda verilen değerler oratalama veriler olup, lokasyona ve kullanılan malzemelere göre değişim gösterebilir.

Aşağıdaki tabloda ilgili kalemleri ile birlikte maliyet analizinin temel bileşenleri gösterilmiştir.

LNG SIVILAŞTIRMA TESİSİ İÇİN MALİYET ANALİZİ TABLOSU

GİDERLER Toplam Maliyet İçindeki Payı (%)
Gaz arıtma tesisi %5-8
Sıvılaştrıma tesisi %34-35
Yardımcı ekipmanlar %5-7
Enerji Jenenatörü ve ekipmaları %11-15
Hava- su temin, deniz suyu sistemleri vb %5-8
LNG tankerlerini yükleme/boşaltma ekip. %14-21
Borulama, izolasyon ve elekrik kaploları vb. %4-10
Yollar, yerleşim yeri, idari binalar, peyzaj vb. %4-14

 

LNG DEPOLAMA VE GAZLAŞTRIMA TESİSİ İÇİN MALİYET ANALİZİ

GİDERLER EKİPMANLAR Toplam Maliyet İçindeki Payı (%)
LNG DEPOLAMA TANKLARI VE

PROSES ELEMANLARI

LNG depolam tankı

Servis suyu depolama tankı

Dizel yakıt depolama tankı

Köpük Tankları ve ekipmanları

%25-35
GAZLAŞTIRICILAR open rack vaporizers,

Submerged combustion vaporizer

%9-12
POMPALAR LP pompları, HP pompaları

Deniz suyu pompaları,SMV taşma pompaları, Yangın hattı pompaları, Servis suyu pompası

%10-15
KOMPRESÖRLER Zero-sendout kompresörü

BOG kompresörleri, Gemi boşaltım kompresörleri, Gemi gaz dönüşü Blowerı

%5-9
DENİZ SUYU SİSTEMİ Klorlama ünitesi, Deniz suyu alma havuzu,

Deniz suyu alma binası

%3-4
YARDIMCI ÜNİTELER Flare

Elektrik/otomasyon merkezi

Dizel jeneratör

Enstruman hava kompresörü

Soğutucu kulesi

Yangın koruma sistemleri

%1-2
JETTY (İSKELE) Jetty yolu

Kroyojenik borulama

Yaslanma&Bağlama dolfinleri

Boşaltma kolları

%20-25
BİNALAR Yönetim/ kontrol odası

Kompresör Binaları

Bakım onarım / ambar

%1-3
ARAZİ DÜZENLEMELERİ VE

DİĞER GİDERLER

Borulama

İzolasyon

Elektrik/otomasyon bağlantıları

Demirbaşlar

Ulaşım yolları

Lokal

%12-14

Tablo1: LNG Tesisinin Maliyet Kalemleri

Sonuç olarak LNG tesisinin kurulum maliyeti incelendiğinde, ülkemiz açısından en uygunu  Yüzer LNG Depolama ve Gazlaştırma tesisi (FSRU) olduğu görülmektedir. Çünkü Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrili olması ve maliyet kalemlerinin içerisinde bulunan arazi giderlerinin olmayışı ayrıca farklı limanlar kanalıyla doğalgaz ağına besleme yapılabilmesi gibi etkenlerle kara LNG tesisilerine oranla daha ekonomik olan FSRU terminallerinin yapılması Türkiye için daha uygundur.

Özcan DALMIŞ
Özcan DALMIŞ
1988 yılında Kabataş/Ordu ilinde doğdu. İlk, orta ve lise eğitimini Ordu ve Giresun’da tamamladı. Üniversite eğitimini 2012 yılında öğrenim dili Rusça olarak Azerbaycan Devlet Petrol (Neft) Akademisi’nde Petrol ve Doğalgaz Mühendislik bölümünün “Petrol-gaz Boru Hatlarının ve Depolarının Projelendirmesi, İnşaası ve İşletilmesi” alanından mezun oldu. 2015 yılında Mustafa Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği Anabilim Dalı’nda Yüksek Lisans öğrenimine başladı ve İskenderun Teknik Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği Anabilim Dalı’nda Yüksek Lisansı bitirdi. Yüksek lisans tez calışmasını “doğalgaz enerjisi arz güvenliği” konusunda yaptı. İleri derecede Rusca, Azerice ve İngilizce bilektedir.

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: